Travma yaşayan hastalarda stres belirtilerinin ve posttravmatik büyümenin yordayıcısı olarak travmaya yönelik bilişlerin incelenmesi

Bu araştırma, travma yaşayan hastalarda stres belirtilerinin ve posttravmatik büyümenin yordayıcısı olarak travmaya yönelik bilişlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı nitelikte olan araştırma, bir üniversitesi hastanesine başvuran 151 hastayla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, 'Kişisel Bilgi Formu', 'Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği (TSSTÖ)', 'Travma Sonrası Gelişim Ölçeği (TSGÖ)' ve 'Travma Sonrası Bilişler Ölçeği (TSBÖ)' kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde, tanımlayıcı istatistikler, korelasyon, basit doğrusal regresyon analizi, one-way anova ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırmada, yaşanılan travmatik olaylar arasından hastaları en çok rahatsız eden olay %66.2 oranında hayatı tehdit eden bir hastalık tanısı almak olduğu bunu ise ciddi bir kaza (%16.6), savaşın (%7.3) izlediği görülmüştür. Hastaların ölçek puan ortalamaları TSBÖ için 138±42.15, Travmatik Stres Belirti Düzeyi için 26.07±9.64, TSGÖ için 2.87±0.97'dir. TSSTÖ toplam puan ve tüm alt boyutları ile TSBÖ'nün 'Dünya İle İlgili Olumsuz Bilişler' alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). TSSTÖ'nün 'olayın etkisi' alt boyutu dışında diğer alt boyutları ile TSBÖ'nün alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki vardır (p<0,05). TSGÖ'nün 'Kişinin Kendisinde Değişim' alt boyutu ile TSBÖ'nün 'Kendine Yönelik Olumsuz Bilişler' alt boyutu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki varken (p<0.05), bunun dışında TSGÖ ve TSBÖ arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Hastaların travmatik stres düzeylerinin orta-ciddi düzeyde olduğu, en fazla kişinin kendisinde değişim alanında postravmatik büyüme yaşadığı ve travmaya yönelik ortalamanın üzerinde olumsuz bilişlere sahip oldukları görülmüştür. Hastaların travmaya yönelik bilişlerinin travma sonrası stres düzeyini anlamlı düzeyde yordadığı saptanmıştır. Travma yaşayan hastaların stres belirtilerini azaltmada, travma sonrası olumlu gelişmelerin sağlanmasında olumsuz bilişlere yönelik bilişsel davranışçı tedavilerin uygulanması önerilir.