Triammonium citrate E380 bileşiğinin in vitro insan periferal lenfositleri üzerine genotoksik ve sitotoksik etkileri

Triamonyum Sitrat (TS), gıda endüstrisinde asitlik düzenleyici, farmasötikte stabilizatör, temizlik sektöründe metal kaplama ajanı, su arıtımında ve laboratuvar araştırmalarında tampon madde olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışma TS'nin genotoksik ve sitotoksik profilini multidisipliner metodolojilerle inceleyerek endüstriyel ve farmasötik kullanım güvenliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. TS'nin hücre canlılığı üzerine olan etkisi, MCF-7 (insan meme kanseri) ve NIH3T3 (fare fibroblast) hücre hatlarında CCK-8 testi ile değerlendirilmiş olup, her iki hücre grubunda da canlılık üzerine etki göstermemiştir. Genotoksik potansiyel, insan periferal lenfositlerinde kromozom aberasyonu (KA), mikronükleus (MN) ve kardeş kromatid değişimi (KKD) testleri ile değerlendirilmiş; TS'nin kontrol gruplarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı DNA hasarı veya kromozomal instabiliteye yol açmadığı saptanmıştır. Mutajenik aktivite, Ames testi (TA98 ve TA100 suşları) ile araştırılmış, 1-5 mg/petri konsantrasyonlarında revertant koloni artışı gözlenmemiştir. TS'nin DNA koruyucu aktivitesi, UV ve H₂O₂ kaynaklı pBR322 plazmit DNA hasarı modelinde analiz edilmiş; antioksidan benzeri koruyucu rol üstlendiği ve oksidatif stresi inhibe ettiği tespit edilmiştir. Moleküler kenetlenme simülasyonları, TS'nin DNA polimeraz delta (−5.7 kcal/mol), Topoizomeraz 1 (−5.9 kcal/mol), Glutamat dehidrojenaz (−5.4 kcal/mol) ve Glutamin sentetaz (−6.1 kcal/mol) ile orta düzey afinite sergilediğini ortaya koymuştur. Sonuçlar, TS'nin tüm uygulama süre ve konsantrasyonlarında sitotoksik genotoksik/mutajenik risk taşımadığını ve DNA koruyucu özelliğiyle oksidatif hasarı azaltabileceğini kanıtlamıştır. Çok yönlü test bataryalarıyla desteklenen bu çalışma, TS'nin mevcut kullanımının güvenilir bir profil sergilediğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, söz konusu maddenin DNA hasarlayıcı ajanlara karşı gösterdiği koruyucu etkinin önemsenmesi ve kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi gerekliliğinin altını çizmektedir.