Tüketicilerin yenilikçilik eğilimleri ve karar verme tarzları üzerine bir araştırma

Bu araştırmanın amacı tüketicilerin yenilikçilik eğilimlerine göre profillerini ortaya koymak ve farklı yenilikçilik eğilimlerine sahip tüketicilerin karar verme tarzlarının farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırmada keşifsel araştırma modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evreni Sivas ilinde ikamet eden 18 yaş üstü tüketicilerden oluşmaktadır. Zaman, ulaşılabilirlik ve maliyet kısıtları göz önünde bulundurularak kolayda örnekleme tekniğiyle örneklem seçme yoluna gidilmiştir. Yüz yüze anket tekniğinin kullanıldığı araştırmada toplam 460 tüketiciye ulaşılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda 7 anketin eksik ve hatalı doldurulduğu belirlenmiş ve kullanılabilir olan 453 adet anket formu üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde açıklayıcı faktör analizinden, kümeleme analizinden, tek yönlü varyans analizinden ve betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Araştırmada tüketicilerin yenilikçilik eğilimleri güdülenmiş tüketici yenilikçiliği açısından ele alınmıştır. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda tüketici yenilikçiliğinin boyutları; hedonik yenilikçilik, fonksiyonel yenilikçilik, bilişsel yenilikçilik ve sosyal yenilikçilik olarak belirlenmiştir. Karar verme tarzlarının boyutları ise; moda bilinci, mükemmeliyetçilik, marka bilinci, kafa karışıklığı, marka sadakati, planlı alışveriş, anlık alışveriş, hızlı alışveriş ve fiyat odaklılıktır. Katılımcılar yenilikçilik eğilimlerine göre; yenilik tutkunları, arada kalanlar ve yenilik karşıtları olmak üzere üç kümede yer almaktadır. Yenilik tutkunlarının, tüm boyutlarda yenilikçilik eğilimleri yüksektir. Yenilik karşıtları, tüm boyutlarda en düşük eğilimlere sahip kümedir. Arada kalanlar ise bu iki kümeye göre daha kararsız bir profile sahiptir. Yenilik tutkunlarının mükemmeliyetçilik, planlı alışveriş ve sadakat eğilimleri yüksektir. Arada kalanlar karar verme tarzlarına göre de kararsız bir eğilim göstermektedir. Yenilik karşıtları karar verme tarzlarına göre genel olarak düşük eğilimlere sahiptir. Araştırmada sonuçlar doğrultusunda gelecekte yapılacak araştırmalar ve uygulamacılar için önerilerde bulunulmuştur.