Tüketim kültürünün Türk sinemasına etkilerinin Recep İvedik filmleri üzerinden incelenmesi

Tüketim, en genel ifade ile ihtiyaçların ve isteklerin karşılanması olarak tanımlanabilir. Bir insanın ya da canlının varlığını sürdürebilmesi, ihtiyaçlarını karşılamasına bağlıdır. Bu açıdan ele alındığı zaman, tüketim olgusunun tarihini ilk canlının ortaya çıktığı döneme kadar götürmek mümkündür. Tarihi bu kadar eskilere dayanan tüketim kavramı, zaman içerisinde toplumlarda yaşanan gelişmelerden ve değişimlerden etkilenmiş; farklı dönemlerde farklı biçimlerde yorumlanmış ve kullanılmıştır. Tüketim, geleneksel toplumlarda temel ihtiyaçların karşılanması olarak algılanmıştır, ancak yirminci yüzyıla gelindiğinde tüketim ediminin toplumlar açısından merkezî bir yer işgal etmeye başladığı ifade edilebilir. Tüketimde yaşanan bu değişimin bir sonucu olarak bu dönemde var olan toplumları ifade etmek için 'tüketim toplumu' kavramı kullanılmıştır. Türkiye açısından tüketim toplumuna geçiş süreci, özellikle 1980'lerde benimsenen neoliberal politikalar vasıtasıyla olmuştur. Benimsenen politikaların halka aktarılmasında kitle iletişim araçlarının önemli bir payı vardır. 1990'larda televizyonun toplum içinde yaygınlaşması ve açılan özel kanallar ile modern tüketim alışkanlıklarının Türk toplumunda yayılımı hızlanmıştır. Türkiye'de yaşanan bu süreci, tüketim toplumuna geçiş olarak ifade etmek mümkündür. Toplumla ilişkisi bakımından hem etkileyen hem de etkilenen konumda bulunun Türk sinemasının da tüketim toplumuna geçiş sürecinden etkilendiği söylenebilir. İzleyici sayısı bakımından yüksek oranlara sahip Recep İvedik film serisinde gerek dağıtım, reklam gibi alanlarda gerekse filmlerde işlenen konu bakımından modern tüketim anlayışı kendini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Tüketim Toplumu, Tüketim Kültürü, Sinema, Recep İvedik