Turhan Hüsnü Paşa'nın hayatı, idari ve siyasi faaliyetleri (1846-1927)

Bu tez, Sultan II. Abdülhamid devrinin önde gelen devlet adamlarından biri olan Turhan Hüsnü Paşa'nın hayatını siyasi ve idari faaliyetlerini merkeze alarak konu edinmektedir. Batılı bir tarzda eğitim alıp devlet bünyesinde istihdam edilerek önemli görevlere getirilmiş olan Turhan Hüsnü Paşa, Osmanlı bürokrasisinde dil bilen, mesleki bilgiye sahip, dış dünyayı tanıyan, entelektüel, teşrifatçı, eli kalem tutan bir diplomattır. Yurt içi ve yurt dışında neredeyse yarım asra yakın bir sürede üstlendiği idari ve siyasi vazifeler, denetim görevleri, delegelikler ve diplomatik misyonlar bu tezin esasını oluşturur. Osmanlı Devleti'nde kayda değer bir diplomat olmasıyla birlikte yeni kurulan Arnavutluk Devleti'nin ikinci başbakanı olması bakımından da önemli bir şahsiyettir; bütün bu görevleri ve siyasi kimliği, bu tezin muhtevasını belirlemiştir. Turhan Hüsnü Paşa, her daim siyasetin içinde kalarak birçok politik konuda fikirlerini açıkça dile getirmiştir. Tezde, Turhan Paşa'nın Sultan II. Abdülhamid devrinin devlet politikalarındaki yerine dikkat çekilirken, Paşa'nın Osmanlı Devleti'nden kopuşuna etki eden olaylar da tespit edilmiştir. Çalışmanın ana kaynaklarını, arşiv belgeleri, ikinci el kaynaklar, ulusal ve yabancı gazeteler teşkil etmiştir. Bu tez, Turhan Paşa'nın hariciyeye intisabının kendi hayatının en belirleyici unsuru olduğu iddiasından hareketle, söz konusu teşkilâtın ilgili döneminde Osmanlı siyaset ve bürokrasisindeki ağırlığının da gittikçe arttığını vurgular ve Paşa'nın Sultan II. Abdülhamid'in oluşturduğu yeni idarî yapılanmada önemli bir role sahip olduğunu öne sürer.