Turizm politikası ve planlaması için en uygun talep öngörü yönetiminin belirlenmesi

11 YÜKSEK LİSANS TEZ OZU TURİZM POLİTİKASI VE PLANLAMASI İÇİN EN UYGUN TALEP ÖNGÖRÜ YÖNTEMİNİN BELİRLENMESİ İnci Oya COŞKUN Turizm ve Otel İşletmeciliği Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ağustos 2004 Danışman: Doç. Dr. H. Suavi AHİPAŞAOĞLU Turizm politikalarının belirlenen hedeflere ulaşabilmesi için etkin planlama çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır. Turizmin son yıllarda büyük gelişmeler göstermesi ve rekabetin artması sonucunda, planlama turizm endüstrisinin ulusal ve uluslararası alanda yönetimi için en önemli unsurlardan birisi haline gelmiştir. Planlama ile ele alman geleceğe ilişkin kararların başarısı, doğru öngörülerin türetilmesine bağlıdır. Planlama ve öngörülerin turizm sektörü açısından önemi göz önüne almarak hazırlanan bu çalışmada, öncelikle turizm politika ve planlarının hazırlanma süreçleri incelenmiş ve daha sonra talep öngörülerine olan ihtiyaç ortaya konulmuştur. Talep öngörülerinin türetilmesi için kullanılabilecek öngörü yöntemleri ve uygulama süreçlerine ilişkin bilgilere yer verilmiştir. İncelenen yöntemler 'tek değişkenli' öngörü yöntemleridir. Kısa vadeli öngörüler için kullanılan yöntemler; bileşenlere ayırma, üssel düzeltme ve Box-Jenkins yöntemleridir. Orta vadeli öngörüler için ise trend analizi yöntemi kullanılmıştır. Tek değişkenli öngörü yöntemleri öncelikle uygun veri setinin belirlenmesi ve daha sonra da Türk turizm talebinin öngörülmesi amacıyla kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda kısa vadede en iyi sonuçlan veren öngörü yönteminin Box-Jenkins yöntemi olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar 2004 yılının ilk altı aylık gerçekleşmiş turist sayıları ile karşılaştırıldığında, sapmalar 1985- 2003 veri seti için % 4, 1995-2003 veri seti için ise % 8 olarak hesaplanmıştır. Bu sayede uygun veri setinin bulunması ile sapmaların % 4 oranında azaldığı belirlenmiştir. Orta vadeli öngörülerin türetilmesi için kullanılan trend analizi yönteminin, önceki yılların artış trendine göre gerçekçi öngörüler türetememesi nedeniyle tek basma yeterli olmadığı görülmüştür. 2004-2005 yılı için Box-Jenkins yöntemi ile elde edilen öngörüler veri setine dahil edilerek, trend analizi sonuçlarının son yıllara ait trend ile daha uyumlu hale geldiği ve daha gerçekçi sonuçlar verdiği belirlenmiştir.