Türk bankacılık sektöründe banka performans analizi

Türkiye'de bankacılık ve finans sistemin ilk aşamaları, sermaye yetersizliği ve elverişsiz başlangıç koşulları nedeniyle çetin olmasına rağmen yeni bir ekonomik sistemin başlangıcıydı. Osmanlı Devleti'nde ilk banka 1845 yılında ''İstanbul Bankası'' adıyla kurulmuştur. Atılan bu adımı takiben sonraki yıllarda yabancı sermaye ile yeni bankalar kurulmuş, ancak yönetimlerdeki tecrübesizlikler nedeniyle kurulan bankalar faaliyetleri devam ettirememişlerdir. Cumhuriyetin ilk yıllarında ise, sektörün ayakta kalıp gelişmesinde alınan ihtiyatlı kararlar önemli rol oynamıştır. 2001 yıllında ülkede çıkan politik ve ekonomik krizin etkilerine bağlı olarak bankacılık sektöründe ciddi daralmalar görülmüştür. Krizin etkileri tam olarak atlatılamadan bir kriz daha ortaya çıkmıştır. 2008 yılının son aylarında Amerika Birleşik Devletleri'nde çıkan ve birçok ülkeyi olumsuz yönde etkileyen bu finansal kriz nedeniyle ülkede Gayri Safi Yurt İçi Hasıla hızlı bir şekilde azalmış, enflasyon ve faiz oranlarında dalgalı bir seyir izlenmiş, kamu sektöründe ve özel sektörlerde tasarruf açığı ortaya çıkmış ve bütçe açığı artmıştır. Türk Lirası değer kaybederken olumsuz beklentiler ortaya çıkmıştır. 2009 yılının başlarında yeniden yapılandırma döneminden sonra yeterli olmasa da bankacılık sektöründe olumlu gelişmeler yaşanmıştır. Bu çerçevede 2008 küresel mali krizinin etkileri sonrasında Türk Bankacılık Sektörünün karlılığını ve performansını belirleyen faktörlerin araştırılması ve ortaya koyulması, sonra da bu faktörlerin etkileme yönünün analiz edilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda son 10 yılda Türk Bankacılık Sektöründe yer alan ticari bankaların v performansını etkileyen faktörlerin tespit edilmesi ve tespit edilen faktörlerin performansının ne düzeyde etkilendiğinin belirlenip kamu, özel ve yabancı banka grupları karşılaştırılmalıdır. Bu çalışmada 2010-2020 yılları arasında Türkiye'de faaliyet gösteren ticari bankaların performansını etkileyen faktörler analiz edilmiştir. Toplam 15 ticari bankanın (3'ü kamu, 6'sı özel ve 7'si yabancı sermayeli) çeyrek dönemlik veri seti kullanılarak Panel Veri Analizi uygulandıktan sonra, bankaların türlerine göre bir karşılaştırma yapılmıştır. 15 tane bankanın seçilme sebebi 2010-2020 yılları arasındaki dönem Türk Bankacılık Sektöründe faaliyet gösteren ticari bankaların bazılarının faaliyette bulunmamış olması ve/veya verilerinin bulunmamasıdır. Analizin sonucunda, bankalara özgü faktörlerin banka karlılığı üzerindeki etkisinin, makro ekonomik faktörlerin etkisinden daha fazla olduğu görülmüştür. Bankaların karlılığını etkileyen faktörleri tespit etmek üzere yapılan çalışmada, aktif büyüme hızı, faiz dışı gelirler, faiz gelirleri, faiz giderleri, krediler ve özsermaye gibi bankalara özgü değişkenler ve enflasyon gibi dış değişkenlerin bankaların karlılığı üzerinde önemli etkilerinin olduğu sonucuna varılmıştır.