Türk Borçlar Kanunu genel hükümleri uyarınca sözleşme sorumluluğuna etki eden nedenler

Sözleşme sorumluluğu sözleşmenin "hiç ya da gereği gibi ifa" edilmemesi halinde borçlunun muhatap tutulabileceği hukuki durumu ifade eder. Türk Hukukunda sözleşme sorumluluğuna etki eden birçok kanuni düzenleme bulunmaktadır. Türk-İsviçre hukuk sisteminde borç ilişkisi nedeniyle alacaklının maruz kalacağı zarardan doğan sorumluluğunun fonksiyonu borçlunun neden olduğu zararın giderilmesidir. Bu bağlamda temel kanuni düzenleme "giderim borcu" başlıklı TBK'nın 112. maddesidir. Giderim borcunun "genel itibariyle" düzenlendiği bu maddeye bakıldığında borçlunun sorumluluğunun oldukça ağır bir biçimde düzenlendiği tespit edilmektedir. Buna göre borçlu kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispatlamadıkça zararın tamamından sorumlu tutulacaktır. Oldukça geniş bir sorumluluk yükleyen bu maddenin sınırlarının "Sorumluluğun ve giderim borcunun kapsamı" başlıklı 114. madde ile çizildiğini ve TBK'nın 114/II maddesinin haksız fiil hükümlerine yaptığı atıfla sorumluluk kapsamının daraltılmaya çalışıldığını görmekteyiz. TBK'nın genel ve özel hükümlerinin yanı sıra başkaca mevzuat hükümlerinde de borçlunun sorumluluğuna etki eden birçok özel düzenleme yapılmıştır. Tez kapsamında sadece TBK'nın yaygın uygulama alanı bulan genel düzenlemeleri ekseninde değerlendirme yapılmış ve bu genel düzenlemelerin bazı özel düzenlemelere yansımasından örnekler sunularak konu detaylandırılmıştır. Kanunda yer alan bu ölçütlerin buluştuğu nokta tarafların sözleşmede aksine geçerli bir düzenleme yapmaması halinde borçlunun sorumluluğu tespit edilirken başvurulacak olmalarıdır. Uygulamada ise sıklıkla taraf iradesiyle de borçlunun sözleşmesel sorumluluğuna etkide bulunulduğu görülmektedir. Tezin üçüncü bölümünde ise iradi sınırlama hallerine ve bu koşulların geçerlilik şartlarına değinilmiştir.