Türk ceza hukukunda suçluların iadesi

En temel haliyle iade; işlediği suç nedeniyle bir kimsenin yargılanması veya cezasının infaz edilmesi amacıyla talep olunan devlete teslim edilmesidir. Suçlunun iadesi, yapısı itibariyle ceza hukuku ve uluslararası kamu hukukunun kesişme noktasıdır. Ceza hukukunun normları çerçevesinde teknik ve usule ilişkin getirilen düzenlemeler, uluslararası hukukun temel ilkelerinden ayrı düşünülemez. İade sürecinde uyulacak tüm ilke ve kurallar, devletlerin uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülükleri doğrultusunda gelişmiştir. İade kurumunun uygulanmasında kurumun hukuki boyutunun yanında siyasi ve politik etkenler büyük önem arz etmektedir. Çalışmada suçluların iadesinin teorik düzenlemeleri yanında uygulamada karşılığına yer verilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın genelinde iadenin uluslararası hukuku ilgilendiren boyutuna dikkat çekilmesinin sebebi, uygulamada politik dengelerin sürece çok ciddi etkisinden kaynaklanmaktadır. Her ne kadar iade kurumu günümüzde büyük ölçüde düzenleme altına alınmışsa da bugün hala iade edilmeyen suçluların varlığı iadenin yalnızca hukuk kurallarından ibaret olmadığını göstermektedir. Politik hamleler ve siyasi etkenlerin iade sürecine etkisinin iadeyi hukuk zemininden ayırmaması için de uluslararası hukukun kuralları ve teamüllerinin her aşamada gözetilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Türk ceza hukukunda suçluların iadesi kurumu incelenmiştir. Çalışma içeriğinde iade kurumunun yapısı gereği karşılaştırmalı hukukta iadeye ilişkin düzenlemelere de yer verilmiştir. Çalışma sistematiği içerisinde Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi ve 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu düzenlemeleri aynı anda birlikte değerlendirilerek benzerlik ve farklılıkları ortaya koyulmaya çalışılmıştır. İade sürecinin birden fazla devleti ilgilendirmesi ve ulusal düzeyde bürokratik süreçler nedeniyle özellikle uygulamada çok fazla zaman kaybı yaşanmaktadır. Bu nedenle Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi Ek 3 no.lu Protokol getirilen ve ve 6706 sayılı Kanun ile de benimsenen "basitleştirilmiş" ya da "hızlandırılmış" veya "rızaya dayalı iade usulü" olarak adlandırılan bu yeni kuruma çalışmada yer verilmiştir.