Türk demir çelik sektörü ihracat performansının rekabet stratejileri üzerine etkisi

Dünya pazarının küreselleşmesi ile birlikte rekabetçilik şirketler için her geçen gün biraz daha güçleşmiştir. Yalnız rekabet üstünlüğü sağlayan firmalar, rakiplerine kıyasla avantajlı pozisyonda konumlanmıştır. Rekabet stratejilerini açıklamada önemli bir referans kaynağı olan Michael E. Porter'a göre küresel iktisatta daimi rekabet avantajı elde edebilmek, bilgi birikimi, ikili ilişkiler, güdüleme ve benzeri lokal öğelere dayanmaktadır. Ulusal büyüme ve kalkınma, ilgili bölgelerdeki sanayi ve işkollarının gelişimiyle doğru orantılıdır. Bilhassa bugünlerde işkolu bazında rekabet gün geçtikçe daha önemli bir hale gelmiştir. Ulusal ve uluslararası yarış (rekabet) gücünü elinde bulundurmak amacıyla milletlerin rekabet üstünlüğü sağlayabileceği işkollarına yönelim göstermesi önem arz etmektedir. Sektörel açıdan yapılan rekabet analizi bahse konu işkolunu, o milletin kendine has niteliklerini de göz önünde bulundurarak dâhili(iç) ve harici(dış) öğeler perspektiflerden incelenmeyi gerekli kılmaktadır. Bu araştırmada, Türkiye için lokomotif bir işkolu olan demir-çelik işkolunun rekabet stratejileri, Porter'ın Elmas Modeli baz alınarak değerlendirilmiştir. Bahse konu değerlendirme için sektöre uygun, en doğru stratejiyi belirleyebilmek amacıyla hiyerarşik yapı oluşturulmuş ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi kullanılarak sektör değerlendirilmiştir. Porter'ın Elmas Modeli temel alınıp, güncel konular göz önünde tutularak oluşturulan AHP hiyerarşisi, anket formuna dönüştürülmüştür. Bu doğrultuda, Türk demir-çelik firmalarında görev yapan 20 uzman ile tek tek görüşülmüş ve anket formları uzmanlara ulaştırılmıştır. Anket formlarında yer alan 6 ana kriter, 23 alt kriter ve 3 alternatif/strateji göreli önem derecelerini ortaya koymak amacıyla uzman kişilerden derecelendirmeleri talep edilmiştir. Uzman görüşlerinden elde edilen veriler analize tabii tutulmuştur. Yapılan analiz ve araştırmalar sonunda "Ar-Ge ve Yenilikçiliğe Odaklanma" Türk demir-çelik sektörü için en önemli alternatif/strateji olarak tespit edilmiştir.