Türk ve dünya sinemasında insanbiçimcilik: Hayvan ve insan üzerine çekilmiş filmlerin incelenmesi

Sinema, yaşadığı toplumun sosyolojik özelliklerini ve yaşam biçimini en temel malzemelerle gösteren bir anlatı diline sahiptir. Her toplumun sinema anlayışının farklı olması gibi, hayvanı ve insanı konumlandırması da o derece farklı olmaktadır. Tarım toplumlarında, şehir yaşamlarında, tür ve ırk özelliklerine göre hayvan ve insanın konumu değişkenlik göstermektedir. Bunu göstermek yönetmenin insanbiçimci bakış açısının boyutlarına göre değişmektedir. Bu çalışmada incelenen Rastgele Balthazar (1966), Hanım(1988), İnek(1969), İmdat İle Zarife(1990), Beyaz Tanrı (2014) ve Sivas (2014) filmlerinde hem insanbiçimci bakış açısı, hem de sosyolojik olgular temelinde toplumların hayvanı ve insanı nasıl değerlendirdiklerini ele almaktadır. Roland Barthes'ın düzanlam ve yananlam evreninde temellendirdiği göstergebilim modeli üzerinden yapılan çözümlemelerle kadın, erkek, çocuk ve hayvanın insanbiçimci kavramıyla yaşam içindeki konumları irdelenmiştir. Kırsal kesimde geçen filmlerde hayvan ve insanı sahip-mal ikilisi şeklinde konumlandırırken, şehir yaşamının geçtiği filmlerde ise dost ve aile bireyi olarak ilişkilendirildiği görülmüştür.