Türk edebiyatında Gülistân tercümeleri ve 17. yüzyıl yazarlarından Hocazâde Es`ad Mehmed Efendi'nin Gül-i Handân (Terceme-i Gülistân)'ı

Türk edebiyatında Gülistân tercümeleri ve Es'ad Efendi'nin Gül-i Handân (Terceme-i Gülistân) adlı eseri, bu çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Gül-i Handân, Sultan I. Ahmed adına telif edilmiş olup bu güne kadar yapılmış Gülistân tercümeleri içinde aslına uygunluk bakımından ilk tercüme sayılabilir. Es'ad Efendi, Osmanlı'da bürokrasinin en üst makamlarından biri olan şeyhülislamlık makamında görev yapmanın yanında sanat ve edebiyatla da ilgilenmiştir. Arapça, Farsça, Türkçe şiirler ve mensur eserler vücuda getiren yazar, şark klasikleri arasına girmiş bir etik/ahlâk kitabını 17. yüzyılda çeşitli ilavelerle Türkçe'ye tercüme ederek hem aydın sorumluluğunu yerine getirmiş hem de Osmanlı edebiyatına önemli bir eser kazandırmıştır.Bu çalışma, ?Giriş?ten sonra dört bölümden oluşmaktadır. Giriş'te Gülistân tercüme ve şerhleri hakkında bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde Es'ad Efedi'nin hayatı, eserleri ve edebi yönü ile ilgili tatıcı bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Gül-i Handân konusu, sebeb-i telifi, söz varlığı, ahenk unsurları, yerli unsurlar, derkenâr metinlerinin inclenemesi, imlâ özellikleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde Gül-i Handân ve Gülistân yapı ve içerik yönlerinden mukayese edilmeye çalışılmıştır. Daha sonra nüshaların değerlendirilmesi, metin tespiti ile ilgili hususlar ele alınıp metnin kurulması ve imlâ ile ilgili yöntem anlatılmıştır. Dördüncü bölümde ise Gül-i Handân'ın çeviri yazılı metni verilmiştir.