Türk ve İslâm sanatında geometrik desenlerin tarihi, metodolojisi, uygulamalar ve Topkapı parşömeni ekseninde analizler

Tüm İslâm coğrafyasında zengin bir çeşitlilikte uygulanmış geometrik desenler konusunda yapılan az sayıdaki çalışmalar arasında ne yazık ki Türk dünyası aktif bir role sahip değildir. Şu ana kadar geometrik desenlerin analizi konusunda herhangi bir doktora çalışması yapılmamıştır. Yapılan birkaç tez de sanat tarihi ve mimarlık tarihi yazımı içerisinde tespit ve betimlemeye dayalı çalışmalardır. Daha evvel tıpkıbasımı ve kritik edisyonu Gülru Necipoğlu tarafından yapılarak kitaplaştırılan Topkapı Parşömeni de analiz bağlamında böyle bütüncül bir yaklaşımla ilk kez ele alınmıştır. Necipoğlu'nun tespitlerinden yola çıkarak analizlerle geniş bir açılım yaptığımız bu çalışma ile parşömenin ait olduğu ortak kültür havzasına geometrik desenler gözüyle yeniden baktık. Özbekistan, Kazakistan, Hindistan, İran, Fas, Mısır, Türkiye coğrafyalarında yerinde teknik incelemeler yaparak mimari eserlerden veriler topladık. Pakistan, Afganistan gibi gidemediğimiz coğrafyalar için orada yaşayan arkadaşlardan edindiğimiz detaylı görselleri de çalışmamızda değerlendirdik. Böylece hem Topkapı Parşömeni'ne ait geometrik desenleri analiz etmiş olduk, hem de analizlerin bize fısıldadıkları üzerinden desenler arası akrabalık ilişkilerini ortaya koymaya çalıştık. Anahtar Kelimeler: Topkapı Parşömeni, Geometrik Desenler, İslâm Mimarisinde Geometrik Desenler, Geometrik Desen Analizi