Türk milliyetçi-muhafazakârlığında mizojini: Peyami Safa'nın romanlarını okumak

Bu çalışmanın amacı kadından nefret olarak Türkçeleşen "mizojini" kavramının özgün bir açılımını sunmak ve Peyami Safa'nın eserlerindeki yansımalarını tespit etmektir. Bu tespiti yapmadan evvel literatürde mizojini kavramının hangi karşılıklarla ele alındığına odaklanılmıştır. Ardından mizojini çalışmalarında önemli bir boşluğa işaret eden bir ayrıma gidilerek mizojini, "bireysel mizojini" ve "toplumsal mizojini" olarak ikiye ayrılmıştır. Bireysel mizojini; tek tek bireylerin ölümlü olmak nedeniyle taşıdıkları ölüm korkusunu (tanatofobi), onlara bu ölümlü hayatı veren doğurgan kadın bedenine yansıtmaları olarak tanımlanmıştır. Toplumsal mizojini, bireysel mizojinik tavır alışların toplumsal yansımalarını ifade eder. Bu yansıma, insan bedeninin ölümlü olması ve toplumların yıkılma tehlikeleri arasında bağlantı kurularak analiz edilecektir. Peyami Safa'da mizojininin analiz edileceği biçim toplumsal mizojini olacaktır. Bireysel mizojini ve toplumsal mizojini arasındaki geçişi ifade edebilmek için Havva miti kullanılacaktır. Mite göre Havva, insan türünün ölümlülük lanetinin sebebidir ve kendisinin laneti de doğurmaktır. Bu aynı zamanda bir fenomendir. Kadın bedeni, doğurganlığıyla, insan ölümlülüğünün nedenidir. Mit ve fenomen arasındaki bu bağlantı, insanlık tarihinin çeşitli dönemlerinde toplumsal mizojini analiz edilirken aranacaktır. Cadı avları, bu bağlantının en önemli temsillerinden biri olarak değerlendirilecektir. Peyami Safa'nın mizojinik tavır alışının, Fatih-Harbiye yarığında yattığı iddia edilecektir. O, kadına toplumsal yıkım ihtimalinin yükünü yükler. Doğu ve Batı arasında kalmış ülkeyle, Doğulu ve Batılı olmak ikiliğinde kalan ve Doğulu veya Batılı erkek karakterleri tercih etmek durumunda kalan kadınlar arasında paralellik kurar. Doğru tercihi yapmamış olan kadınlar hem kendileri hem de toplum için yıkım ihtimali anlamına gelirler. Doğu- Batı ikiliği ve toplumsal yıkım başlıkları da Peyami Safa'nın milliyetçi ve muhafazakâr düşüncelerinin birer tezahürü olarak değerlendirilecektir. Anahtar Sözcükler: Mizojini, Peyami Safa, Milliyetçilik, Muhafazakârlık.