Türk romanında (1950-2000) oksidentalizm bağlamında Batı algısı

Oksidentalizm, genel anlamda Batı'ya dair yorumlar ve incelemeler bütünüdür. Hâliyle buradaki Batı kavramı, coğrafi yönden ziyade uzun bir tarihi süreçte kendine özgü kültürel dinamikler ile Doğu'dan farklılığını bariz bir şekilde hissettiren bir medeniyettir. Batı'nın ben-öteki düalizmini kullanarak Doğu'yu ötekileştirip hem kendini hem Doğu'yu tanımlaması, oryantalizmin işlerliliğinin göstergesidir. Modernleşme süreciyle Batı'nın Batı-dışı toplumlara kendini sunması, popülerliğin de etkisiyle buna maruz kalan toplumlarda Batı'nın farklı tanımlanmasına neden olur. Bu toplumlarda Batı'ya karşı, Batı'ya rağmen, Batı'ya göre yaklaşımlarla karşıt, Batıcı ve sentezci düşünce sistemlerini oluşturur. Nitekim Osmanlı/Türk modernleşmesinde Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık, Türkçülük, Muhafazakârlık, Milliyetçilik, Kemalizm ve Sol gibi ideolojilerin oluşumu, bu süreçte toplumun Batı karşısında konumlanmasından kaynaklanır. Oksidentalizmin bir Batı yorumu olduğu kabul edildiğinde bu ideolojilerle oksidentalizmin kavram alanı da genişler. Türk edebiyat ve romanı ise başlangıcından itibaren toplumla ilişkisinde şahitlik ve öğreticilik döngüsünde hareket eder. Bundan dolayı yazarlar, roman vasıtasıyla kendi medeniyet tasavvurlarına göre bir Batı algısını romanlarına yansıtır. Yazarların romanlarındaki Batı algısına göre oluşturdukları farklı yaklaşımları; sentezci, karşıt ve Batıcı oksidentalist söylemlerini ortaya çıkarır. Çalışmada 8 yazarın 17 romanı üzerine yapılan derinlikli incelemede roman kahramanlarına ve yazarların hayat görüşlerine akseden Batı tasavvurları bütünlüklü bir şekilde ele alınır. Böylelikle roman üzerinden ele alınan bir "Batı" incelemesi; zengin, çok yönlü ve derinlikli bir manzarayı karşımıza çıkarır. Çünkü siyasetten felsefeye, psikolojiden sosyolojiye, dinden tarihe kadar Batı'nın nüfuz ettiği bir durum inkâr edilemez. Bu çalışmada amaç, Türk düşünce ve edebiyatında etkin olan yazarlar vasıtasıyla 1950-2000 arası kaleme alınan romanlarda farklı Batı algılamalarını ortaya çıkartarak oksidentalizm kavramının müktesebatına katkı yapmak ve bu farklılıkları oksidentalizm çerçevesinde değerlendirmektir.