Türk siyasal hayatında cumhurbaşkanı seçimleri

Türkiye Cumhuriyeti, kurulduğu 1923 yılından 2012 yılına kadar 19 kez cumhurbaşkanı seçimi yaşamış; bunların 18'inde cumhurbaşkanı parlamento tarafından seçilirken, 1980 yılında yapılan cumhurbaşkanı seçimi sonuçsuz kalmıştır. 1982 yılında ise Kenan Evren, 1982 Anayasasına konulan bir madde ile referandum sonucu cumhurbaşkanı olmuştur.Cumhuriyetin ilan edildiği gün yapılan ilk cumhurbaşkanı seçiminde 1921 Anayasası hükümleri geçerli olmuş, daha sonra kabul edilen 1924 Anayasası döneminde on, 1961 ve 1982 Anayasası dönemlerinde de dörder kez cumhurbaşkanı seçimi yapılmıştır. Seçimlerde Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü dörder kez, Celâl Bayar üç kez, diğer cumhurbaşkanları da birer kez bu göreve gelmişlerdir.Parlamenter sistemlerde cumhurbaşkanlarının yetki ve sorumlulukları kısıtlı olmasına rağmen Türkiye'deki devlet geleneği ve refleksler cumhurbaşkanlığı makamına bakışı derinden etkilemiş, Türkiye'deki cumhurbaşkanı seçimlerinde başta silahlı kuvvetler olmak üzere basın, yargı bürokrasisi, sermaye gibi diğer birçok dış etmen etkili olmuştur. Dolayısıyla Türkiye'de cumhurbaşkanı seçimlerinde süreç siyasal yaşamın tümünü kapsamaktadır: Uluslararası konjonktür ve dünya düzeniyle siyasal ve ekonomik gelişmelere değinmeden Türkiye'de cumhurbaşkanı seçimlerini anlamak mümkün değildir. Bu nedenle araştırmada iç ve dış gelişmelerin çerçevesinde Türk Cumhuriyeti'nin kısa siyasi tarihi de verilmiş, cumhurbaşkanı seçimlerinin yanı sıra siyasal yaşamda gerçekleşen milletvekili genel ve ara seçimleriyle yerel yönetim, senato seçimleri ve referandumlar da yer almıştır.Araştırma kapsamında anayasalarda cumhurbaşkanının seçimi, cumhurbaşkanında aranan nitelikler, cumhurbaşkanının görev süresi ve kaç kez seçileceği, cumhurbaşkanlığına aday olma usulü ve seçilebilmek için gereken oy miktarı gibi konular irdelenmiştir. Ayrıca cumhurbaşkanlarının yemin törenleri ve teşekkür konuşmaları da TBMM tutanaklarından alınmıştır.Anahtar Sözcükler:Cumhurbaşkanı Seçimleri, Türkiye Cumhuriyeti, Cumhurbaşkanlığı, Seçim, Türkiye'de Seçimler, Siyaset, Asker, Siyasal Partiler, Siyasal Hayat, Siyasal Kültür.