Türkçe çocuk edebiyatı alanında çeviri (1970-1980)

Bu çalışma Türkiye'de 1970-1980 yılları arasında Türkçe çocuk edebiyatı alanının kavram ve eser olarak çeviriyle ilişkiselliğini sorgular. İlgili onyıl ulusal ve uluslararası düzeydeki siyasi kutuplaşmaların ve toplumsal gelişmelerin Türkçe çocuk edebiyatı alanını şekillendirici etki gösterdiği bir dönemdir. Türkçe çocuk edebiyatı alanının önemli bir bileşeni olarak çevirinin tarihsel ve toplumsal koşullarla birlikte sorgulanması Türkçe çocuk edebiyatı tarihyazımına ve çeviri tarihyazımına katkıda bulunacaktır. Bu doğrultuda sosyolog Pierre Bourdieu'nün toplumsal eylem kuramı ve geliştirdiği kavramsal araçlar çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturur. Türkçe çocuk edebiyatı alanının mücadele alanı olarak incelendiği bu çalışmada alana üretim, dağıtım, tüketim, denetim ve kabul düzeyleri üstünden tarihsel ve toplumsal bir bakış sunulur. Alanın önde gelen üreticileri olarak özel yayınevleri ve faaliyetleri aracılığıyla alanın bütüncül kavranacağı savına dayanarak yörünge kavramının özel yayınevlerinin Türkçe çocuk edebiyatı alanındaki yayın faaliyetlerinin şekillendirdiği belirli bir yayın çizgisini imlemek üzere kullanılması önerilir. Böylece çeşitli eyleyicilerin konumlandıkları mücadele alanını farklı şekillendirme eğilimleri ve tercihleri eleştirel bir şekilde sorgulanabilir. Eleştirel söylem çözümlemesi ve bibliyografya derlemenin yöntemsel araç olarak kullanıldığı bu çalışmada Türkçe çocuk edebiyatı alanı ve çeviri üstüne oluşturulan söylem irdelenir. Söylem incelemesi, belirtilen onyılda Türkçe çocuk edebiyatı alanında konumlandırılan telif ve çeviri eserlerin derlenmesiyle elde edilen görgül veri bütünüyle ve tespit edilen belirli örüntülerle somutluk kazanır. Çalışmada Türkçe çocuk edebiyatı alanının eğitim ve iktidar alanlarına bağımlı bir işleyiş gösterdiği ve her iki alanının denetim mekanizması aracılığıyla edebiyat alanını sınırlandırdığı bulunur. Eyleyicilerin alandaki konumlanışlarının ve yörüngelerinin yayınladıkları çeviri eserlerin seçimini ve sunumunu belirleyici olduğu; her yörüngede sınırlı oranda örüntülerin dışına çıkıldığı ve yörüngelerin kesişimsellik gösterdiği tespit edilir. Çocuk edebiyatında çeviri kavramının çok-boyutlu olup çeşitli üretim pratiklerini içerdiği ve çeviri eserlerin türüyle anlamlı bir ilişki içinde olduğu bulunur. Çocuk edebiyatında çeviri olgusunun çocuk kavrayışıyla ve yetişkin edebiyatlarıyla ilişkiselliği aracılığıyla anlamlandırıldığı gösterilir.