Türkçe için frekansa özgü sözcük tanıma testinin geliştirilmesi

Konuşmayı anlama, toplumsal yaşamdaki bireyin en önemli iletişimsel becerilerinden birisidir. İşitme kaybının değerlendirilmesinde kullanılan konuşma testleri, bireylerin konuşmayı anlama performansı hakkında vazgeçilmez bilgi sağlaması açısından odyolojik test bataryasının temel bir öğesidir. Test uyaranı olarak insan sesinin kullanıldığı bu testler, işitsel sistemin işlemleme kapasitesi hakkında frekansa özgü bilgi sağlamaya pek elverişli değillerdir. Bu çalışmada, konuşmayı anlama becerisinin frekansa özgü olarak değerlendirilmesine yardımcı olacak Türkçe için frekansa özgü sözcük tanıma testini geliştirmek amaçlandı. Bunun için, Dokuz Eylül Sözcük Tanıma Testi'nin hazırlanma sürecinde oluşturulan sözcük havuzundan yararlanıldı. Yetişkin ve çocuk sesiyle kaydedilmiş tek heceli anlamlı sözcükler farklı genişliklere sahip bant geçirgen filtrelerden geçirildi. Bant geçirgen filtrelerin yüksek geçirgen kesme frekansları sabit 250 Hz iken, alçak geçirgen kesme frekansları yetişkin sesli kayıtlarda 4, 3, 2, 1.5 ve 1 kHz; çocuk sesli kayıtlarda 8, 6, 4, 3 ve 2 kHz idi. Böylelikle her bir sözcük kaydının, spektrumu yüksek frekanslarda yarı oktav aralıklarla darlaşan, 5'er adet türevi elde edildi. Tüm türevler normal işiten genç yetişkin katılımcılara dinletildi. Katılımcılardan elde edilen yanıtlara göre, filtre frekans bandının darlaşmasına bağlı olarak sözcüklerin anlaşılırlığında meydana gelen değişimlerin eğim oranları saptandı. Bu çalışmanın sonucuna göre, sözcüklerin anlaşılırlık oranları, filtre bant genişliğinin ve her bir sözcüğün spektral yapısının bir fonksiyonu olarak farklı eğim oranlarıyla azalıyordu. 0.25-1 kHz, 1-1,5 kHz, 1.5-2 kHz, 2-3 kHz, 3-4 kHz, 3-6 kHz ve 4-6 kHz frekans bantlarından birinde anlaşılırlıkları yüksek bir eğim oranıyla azalan sözcükler, frekansa özgü sözcük tanıma testinin konuşma materyalleri olmaya aday olarak belirlendi.