Türkçe konuşan yetişkin postlingual koklear implant kullanıcılarında ses ve konuşma özelliklerinin incelenmesi

İşitme kaybı ile birlikte; konuşma zincirinin işitsel geri bildirim mekanizmasında bozulmalar meydana gelir. Konuşmacı sesini konuşmayla eşzamanlı olarak dinleyip sesini, artikülasyonunu ve genel anlaşılırlığını kontrol edebilirken işitsel geri bildirim mekanizmasının bozulması sesin akustik özelliklerini ve anlaşılırlığını etkileyecektir. Postlingual İ.K'lı bireylerde daha önceden var olan işitsel geri bildirim, dil ediniminden sonra bozulmaya uğramıştır ve koklear implant ile birlikte işitsel geri bildirimin iyileştirilmesi sağlanmaktadır. Çalışmanın örneklemi 21 postlingual İ.K'lı implant kullanıcıları ve 21 normal işiten yetişkinlerden oluşmaktadır. Katılımcılara ses ve konuşma özelliklerinin incelenmesi amacıyla objektif ve subjektif değerlendirmeler yapılmıştır. Ek olarak ses ve konuşma özelliklerini etkileyecek implant kullanım süresi, cinsiyet, yaş gibi etmenlerin etkileri incelenmiştir. Akustik ses analizinde; temel frekans(F0), Jitter (%), Shimmer (%) ve HNR (Harmonik Gürültü Oranı) parametreleri incelenmiştir. Bu parametrelerde bozulmalar meydana gelse de istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde görülmemiştir. Algısal değerlendirme amacı ile uzmanlar tarafından GRBAS değerlendirmesi yapılmış ve Grade (Disfoni derecesi)2 ait puan ortalamalarının çalışma grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu (0,95±0,87) saptanmıştır (p<0,05). Breathiness (Nefeslilik)2 parametresine ait sıra ortalamalarının da çalışma grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu (Sıra ort:25,10) saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların kendi seslerini değerlendirmesi amacıyla Ses Handikap Endeksi-10 (SHE-10) ve katılımcıların iletişimcilerinin, kişinin konuşma anlaşılırlığını değerlendirmeleri amacıyla da Bağlamiçi Anlaşılabilirlik Ölçeği (BAÖ) uygulanmıştır. SHE-10'a ait puan ortalamalarının kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu (8,24±7,95) saptanmıştır (p<0,05). BAÖ' ye ait sıra ortalamalarının kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu (Sıra ort: 29,81) saptanmıştır (p<0,05). Tüm veriler dikkate alındığında postlingual işitme kayıplı bireylerin koklear implant kullanımıyla birlikte işitsel geri bildirimi büyük oranda iyileştirilmiş olduğu görülmektedir. Ses ve konuşma özellikleri de büyük oranda normale yaklaşmış olsa da yeterli olmadığı, işitsel rehabilitasyon ve konuşma terapisi ile desteklenmesi gerektiği düşünülmektedir.