Türkçe öğretmenlerinin bağlaçların öğretimine ilişkin görüşleri

Bu çalışma, ortaokul 6.sınıf Türkçe öğretmenlerinin bağlaç öğretimine ilişkin görüşlerini almak ve bu konudaki tecrübelerini fenomenolojik bir yaklaşımla ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Türkçe Dersi Öğretim Programındaki ilgili kazanım dikkate alınarak çalışma planlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Antalya ili Muratpaşa, Konyaaltı, Kepez, Aksu, Döşemealtı ve Kumluca ilçelerindeki 14 devlet ve 5 özel ortaokulda görev yapan 31 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler öğretmenler için hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edilmiştir. Çalışmanın geçerlik ve güvenirliğini arttırmak için öğrenciler ile odak grup görüşmesi ve araştırmacı gözlemi de çalışmaya dahil edilmiştir. 6'şar öğrenciden oluşan 2 grupla odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiş, veriler öğrenciler için geliştirilmiş odak grup görüşme formu ile elde edilmiştir. Ek olarak araştırmacı 5 ayrı derse katılarak gözlem yapmıştır. Öğretmen ve öğrenci görüşme formları ile elde edilen veriler içerik analizi yoluyla incelenmiş ve kodlara ayrılarak bulgular elde edilmiştir. Çalışmanın güvenirliğini saptamak için Miles ve Huberman (1994) ortaya attığı güvenirlik belirleme formülü kullanılmış, hesaplamada çalışmanın güvenirliği %91 olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, bağlaç öğretiminde en sık kullanılan bağlaçların "ve", "fakat", "ama" bağlaçları olduğu tespit edilmiş, öğrencilerin en fazla "da/de", "ki", "ile" bağlaçlarını öğrenmekte zorlandıkları belirlenmiştir. Türkçe öğretmenlerine göre 6.sınıf sonunda öğrencilerin metinlerde bağlaçları tespit etme başarısının yeterli olduğu saptanmıştır. Öğretmenler, öğrencilerin bağlaç öğretiminde eş biçimlilik gösteren bağlaçları öğrenmekte zorlandıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenlerin ise bu noktada en fazla kolaylaştırıcı kurallar öğretme yoluna başvurdukları tespit edilmiştir. Araştırma sonucuna göre okullarda ağırlıklı olarak bağlaçların anlamsal özelliklerine dair bir öğretimin gerçekleştiği, en fazla öğretilen anlamsal işlevin ise zıtlık olduğu gözlenmiştir. Öğretmenlerin, bağlaçların kelime, kelime grubu ve cümleleri bağlama görevlerini en fazla örneklendirme yöntemiyle öğrettikleri tespit edilmiştir. Bağlaçlara ilişkin kazanım programda okuma başlığı altında yer aldığı için katılımcılara bağlaçların becerilerle ilişkisi noktasında konuşma, yazma ve dinleme becerilerine yönelik sorular sorulmuştur. Öğretmenler, konuşma becerisinde bağlaç kullanımına yönelik öğrencilerin ağırlıklı olarak bağlaçları yerinde kullandığını ancak bunu bilinçli olarak yapmadığını, yazdıkları metinlerde ise en fazla yanlışı eş biçimlilik gösteren bağlaçlarda yaptıklarını ifade etmişlerdir. Bağlaç öğretiminde dinleme becerisine yönelik öğretmenlerin çoğunun ders kitaplarındaki dinleme etkinliklerinden yararlandıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin bağlaç öğretiminde en fazla drama yöntemini uyguladığı, kullandıkları metinleri de genellikle öğrencilerin metinlerinden seçtiği tespit edilmiştir. 6.sınıf Türkçe ders kitaplarındaki bağlaç temasının değerlendirilmesinde ise öğretmenlerin pek çoğunun ders kitabını içerik ve etkinlik yönüyle yetersiz bulduğu gözlenmiştir. Ayrıca öğretmenler ders kitabı dışında bağlaç öğretimi sırasında en fazla akıllı tahta ve ek kaynak materyallerinden yararlandığını ifade etmiştir. Anahtar Sözcükler: Bağlaçlar, bağlaç öğretimi, dil bilgisi, öğretmen görüşleri, yapılandırmacı yaklaşım, fenomenoloji