Türkiye'de ailenin karşılaştığı temel bir risk olarak boşanma

Toplumsal yapının temel taşlarından biri olan aile, günümüzde daha karmaşık ve derinleşen risklerle yüzleşmektedir. Bireylerin sosyal, ekonomik ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılayan aile kurumu aynı zamanda toplumsal yapının sürekliliğinde de temel bir rol oynamaktadır. Ancak aile, çeşitli sosyal, ekonomik ve psikolojik etkenler nedeniyle zaman zaman ciddi risklerle karşı karşıya kalabilir. Bu risklerden biri de boşanmadır. Boşanma, bireyler ve aileler üzerinde derin etkileri olan ve toplumsal dinamikleri derinden etkileyen çok boyutlu bir risk unsuru haline gelmiştir. Boşanma oranlarındaki artış, doğurganlık seviyelerinin düşmesi, hane halkı büyüklüğünün küçülmesi ve tek ebeveynli ailelerin yaygınlaşması gibi demografik değişimleri de beraberinde getirmektedir. Bu dönüşüm, sadece sayısal verilerle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda toplumsal yapının niteliğinde de köklü değişimlere işaret etmektedir. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri kullanılarak, yaş, eğitim düzeyi, gelir durumu, evlenme yaşı, kentleşme oranı, kadınların iş gücüne katılımı ve evlilik süresi gibi değişkenlerin boşanma riski üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Pandemi, doğal afetler ve dijitalleşme gibi kriz dönemleri, boşanma olgusundaki değişimi daha da hızlandırmıştır. Özellikle COVID-19 sürecinde yaşanan ev içi gerilimler, artan şiddet olayları, ekonomik belirsizlikler ve sosyal izolasyon, birçok evliliğin sonlanmasına zemin hazırlamıştır. 6 Şubat depremleri gibi büyük ölçekli afetler, toplumsal dayanışma mekanizmalarını zayıflatarak aile kurumunun daha savunmasız ve kırılgan bir yapıya bürünmesine neden olmuştur. Bununla birlikte, sosyal medyanın mahremiyeti aşındıran etkisi ve bireylerin beklentilerindeki farklılaşma da boşanma süreci üzerinde doğrudan belirleyici olmaktadır. Sonuçta boşanma süreci ve sonrasında ortaya çıkan sorunlar yalnızca eşleri değil, özellikle kadınlar, çocuklar ve düşük gelirli bireyler gibi toplumsal açıdan kırılgan grupları daha derin ve kalıcı biçimde etkilemektedir. Öte yandan boşanmanın demografik, ekonomik ve psikososyal boyutları birlikte ele alındığında, bireyden devlete kadar uzanan çok katmanlı bir risk alanı ortaya çıkmaktadır. Boşanma öncesi ve sonrası alınacak önlemler ve uygulanacak sosyal politikalar, etkilerinin en aza indirilmesine katkı sağlayacaktır.