Türkiye'de askeri vesayetin başlamasında 27 Mayıs Askeri Müdahalesi ve Ondörtler'in etkileri

Atatürk döneminde iki kez denenmesine rağmen geçilemeyen çok partili yaşama 1945'te geçilmiş ve 46'da ilk çok partili seçim yapılmıştır. Tam da bu tarihlerde CHP'nin izlediği politikalardan rahatsızlık duyan bir kısım asker tarafından örgütlenmeler hatta yönetime müdahale düşünceleri başlamıştır. 1950 seçimleri ile beraber DP iktidarı başlamıştır. İlk başlarda ordunun neredeyse tamamı tarafından memnuniyetle karşılanan DP'nin iktidar oluşu, çok geçmeden partinin, laikliği zedeleyen uygulamaları. Dini, siyasetin bir aracı olarak kullanması, başlarda iyi gibi görünen ancak ilerleyen yıllarda gittikçe kötüleşen ekonomi politikaları. Bağımsızlığı zedeleyecek derecede ABD'ye verilen tavizler, halkı kutuplaştırıcı faaliyetleri vb. durumlardan dolayı, ülkenin çeşitli kesimlerinden tepkiler gösterilmesine sebebiyet vermiştir. Bu süre zarfında ordu içinde birçok örgütlenmeler ortaya çıkmıştır. Kendisine karşı gösterilen olumsuz tepkilere karşı, DP'nin 1954 teki seçimlerde aldığı oy oranına güvenerek izlediği baskıcı ve ayrıştırıcı politikaları, ülkedeki sıkıntılı gelişmeleri beraberinde getirmiştir. Siyasi alanda yaşanan çatışmalar, zaman içinde sokağa, üniversitelere, liselere ve basına olmak üzere hayatın her alanına sirayet etmiştir. Neticede her alanda yaşanan olumsuzlukların çıkmaza girdiği bir dönemde ordu içindeki Orta ve alt rütbeli subayların öncülüğünde bir askeri müdahale gerçekleştirilmiştir. Müdahalenin hemen sonrasında, üst düzey komutanların tepkisini almamak için, askeri müdahaleye tam olarak inanmayan Cemal GÜRSEL, liderliğe getirilmiş ve tartışmalar içinde MBK oluşturulmuştur. Ancak daha oluşum aşamasından itibaren kendi içinde uyum sağlayamayan MBK'da çok geçmeden çatışmalar şiddetlenmiş ve çeşitli gruplar ortaya çıkmıştır. 13 Kasım'a gelindiğinde ise MBK kendi kendine bir iç darbe yapmış ve Ondörtler olarak isimlendirilen grup ortaya çıkmıştır. On dört kişi yurt dışına sürgüne gönderilirken, MBK'da ve ülkenin genelinde beklenen huzur sağlanamadığı gibi çatışma ve kaos ortamı gün geçtikçe artmıştır. Ordu, siyasetten uzaklaştırılmaya çalışılırken, tam aksi ordu, siyasetin tam da merkezinde yer almaya başlamıştır. MBK lideri Gürsel ve Demokratlar olarak nitelendirilen grup, sıkıntılardan kurtulma yolu olarak yönetimi biran evvel sivillere bırakma düşüncesiyle hareket etmiş ve yapılan seçimler sonrası Türkiye'de ilk kez koalisyon hükümetleri dönemi başlamıştır. Ancak beklenen olmamış siyasiler, ülke menfaatleri yerine kendi iç hesaplaşmalarının derdine düşünce kaos ve istikrarsızlık ortamı daha da artmıştır. Bu durum beraberinde askerin yönetime bir şekilde müdahaleleri ve yeni darbe girişimlerini beraberinde getirmiştir. Sonraki süreçte hazırlanan ve halk oylamasına sunulan ilk anayasa olan, 1961 Anayasası ve bu anayasayla gelen yeni kurumlarla Türkiye'de askeri ve en az onun kadar etkili, bürokratik vesayetin oluşmasına zemin hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Darbe, İhtilal, Askeri Müdahale, Cunta, Vesayet, Ondörtler