Türkiye'de bütçe harcama politikalarında yaşanan değişimlerin temel makro ekonomik dengeler üzerindeki etkileri: 2003-2007

Devletin gerek varlığını sürdürebilmesi gerekse kendisinden beklenen görevleri yerine getirebilmesi için sunması gereken kamu hizmetleri kamu harcamalarını zorunlu kılar. Bütçeler aracılığı ile devletin bir yıl içerisinde nereye, ne miktarda harcama yapacağına izin ve yetki verilir. Genel iktisat politikasının bir kolu olan maliye politikasının, belirlenmiş olan makro ekonomik hedeflere varabilmek için kullandığı mali araçlardan biri olan kamu harcamalarının türleri, miktarları ve bileşimlerinde yapılan düzenlemeler bütçe içerisinde yer alır. Bu açıdan ?maliye politikasının temelde devlet bütçesi aracılığı ile gerçekleştiği? (Eker, 2005:42) ifade edilebilir. Önemli olan devlet tarafından yapılacak olan harcamaların, hangi hizmetler için ne kadar yapılacağı ve bu harcamalarının sınırının ne olması gerektiği konusudur. Bu yönde izlenecek olan politikalar iktisadi yaklaşımlar tarafından tartışılmış ve bunun sonucunda farklı iktisadi görüşler ortaya çıkmıştır. Devletin ekonomik ve sosyal fonksiyonlarının değişmesi ve artmasıyla ekonomide müdahaleci, düzenleyici, teşvik edici ve dengeleyici devlet anlayışı hâkim olmuştur. Devlet bütçelerinde yer alan kamu harcamaları, klasik mali amaçlarının yanında ekonomik ve sosyal nitelikli amaçları da dikkate alınarak hazırlanmakta ve hayata geçirilmektedir.Bu doğrultuda, bütçeler ekonomik ve sosyal politikaların gerçekleştirilmesinde karşımıza kamu maliyesinin önemli ve etkin bir aracı olarak çıkmaktadırlar. Kamu harcamalarında yapılan düzenlemeler ile ortaya çıkacak olan harcama kompozisyonunun kısa ve uzun vadeli ekonomik hedeflerin gerçekleştirilmesi kapsamında: ekonomik istikrarın sağlanması, ekonomik büyümenin tesis edilmesi, kaynak ve gelir dağılımının düzenlenmesi gibi temel makro hedeflere ulaşılmasında ve ortaya çıkacak olan makro göstergelerin etkilerinin olumlu yönde olabilmesi için uygulanacak olan bütçe harcama politikaları çok önemlidir. Çalışmada, bütçenin salt bir kanun metni veya hesap cetveli olmasının ötesinde bütçe içerisindeki hedefler ve zorunluluklar doğrultusunda yapılan harcama kalemlerinin tür, miktar ve bileşimlerinde yapılan ayarlamalar sonucunda ortaya çıkan kompozisyonun temel makro dengeler üzerinde önemli bir rol oynadığını ve bu rolün sonuçlarının nasıl ortaya çıktığını gösterebilmek amaçlanmıştır.Çalışmada, bütçe harcama politikalarının temel makro ekonomik amaçlar yönündeki etkilerinin değerlendirilmesi yapılmış ve uygulanmış olan bütçe harcama politikaları ile kapsam dâhilinde ele alınan iktisat teorileri teorik ve pratik anlamda karşılaştırılarak aradaki bağlantılara/bağlantısızlıklara dair bir inceleme sunulmuştur. Bunun haricinde Türkiye'de uygulanmış olan 2003?2007 dönemleri arası bütçe hedef ve uygulama sonuçları, literatür taraması vasıtasıyla elde edilen kaynaklar kullanılarak genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışılmış, mümkün olduğunca çalışmanın makro düzeyde anlaşabilmesini sağlayacak şekilde ve gerekli görüldüğü ölçüde konulara değinilmiştir. Bütçe harcamalarının uygulama sonuçları ise seçilmiş olan ekonomik büyüme, enflasyon, istihdam, ödemeler dengesi ve devlet borçları göstergeleri olarak konsolide bütçe/Merkezi yönetim bütçesi dahilinde değerlendirilmiştir.