Türkiye'de cari açık belirleyicileri: Çok değişkenli zaman serileri analizi uygulaması

Ülkelerin makroekonomik performanslarına ilişkin en önemli göstergelerden biri olan ve ekonomik krizlerin temel sebepleri arasında gösterilen cari açık, Türkiye ekonomisi için uzun zamandır kronik bir sorun teşkil etmektedir. Bu çalışmada Türkiye ekonomisi için 1995:Ç1-2017:Ç4 dönemine ait veriler kullanılarak, VAR Analizi kapsamında gerçekleştirilen Granger Nedensellik Analizi ile Etki-Tepki ve Varyans Ayrıştırması Analizleri yardımıyla Reel Büyüme, Reel Efektif Döviz Kuru, Petrol Fiyatları, Portföy Yatırımları ve Yurt Dışı Reel Büyüme değişkenlerinin Cari Açık üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmada kullanılan Yurt Dışı Büyüme değişkeni, dış ticarette önemli yere sahip ülkeler ve Türkiye'nin önemli dış ticaret partnerlerine ait GSYİH değerleri kullanılarak oluşturulmuştur. Ayrıca analizler sırasında, hem geleneksel hem de yapısal kırılmalı yöntemlerle durağanlık incelemesi yapıldıktan sonra; VAR Modeli, değişkenlerin yapısal kırılmalardan arındırılmış halleri ile oluşturulmuştur. Bu hususlar çalışmanın farklı yönlerini oluşturmaktadır. Çalışma sonucunda, yıllardır yüksek cari açıkların gerçekleştiği Türkiye ekonomisi için, 1994-2017 döneminde, cari açık belirleyicileri olarak; Portföy Yatırımları, Ekonomik Büyüme, Petrol Fiyatları ve Yurt Dışı Büyüme değişkenleri tespit edilmiştir.