Türkiye'de COVID-19 pandemi sürecinin istatistiksel süreç kontrol grafikleri ile incelenmesi

Dünyayı etkisi altına alan Covid-19, insan hayatını olumsuz yönde etkileyerek tüm düzeni bozmuştur. Hijyen kurallarına, mesafeye dikkat edilerek salgından korunmaya çalışılsa da bulaşıcılığı yüksek olan virüs, etkisini büyük ölçüde arttırarak gün geçerek vaka ve vefat sayılarını arttırmıştır. Türkiye'de vaka sayılarının artışı, vefat sayılarının artışına da neden olarak devlet müdahalesiyle artışlar düşürülmeye çalışılmıştır. Sağlık hizmetleri ve diğer endüstriler, süreçlerin ve sistemlerin davranışını anlamak ve bunlara müdahale etmek amacıyla değişkenliği incelemek ve verileri ayrıştırmak için istatistiksel süreç kontrolünü kullanırlar. Bu çalışmada, Covid-19'a bağlı vaka sayısı, vefat sayısı ve devlet müdahale indeks değerleri için 2020-2022 yılları arasında Türkiye düzeyinde istatistiksel süreç kontrol çizelgeleri oluşturulmuştur. Shewhart kontrol grafikleri, ortalama ile kontrol sınırları oluşturularak sürecin kontrol altında olup olmadığını tespit etmek için kullanılmıştır. Ewma ve Cusum kontrol grafikleri ise, süreçteki küçük kaymaları ve dalgalanmaları dikkate alınarak yapılmıştır. Shewhart kontrol grafiği, Ewma ve Cusum kontrol grafiklerinin hangi süreçlerde kontrol altında olup olmadığı karşılaştırılmıştır. Üst kontrol limiti dışına çıkan değerler kış aylarına denk gelirken, salgının alt kontrol limitinin dışına çıkması yaz aylarına denk geldiği, beklenenden daha az vefat veya vaka sayısının olduğu anlamına gelir. Bu, salgın durumunun yaz aylarında mevcut stratejilerle yönetildiği veya yayılmanın kontrol altına kaldığı veya mevsimsel olarak kontrol altında olduğu anlamına gelir