Türkiye'deki 2000 yılı sonrası "Eğitim reformları"nın öğretmenlerin görüşleri yoluyla çözümlenmesi

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de 2000 yılından itibaren "eğitim reformu" adı altında uygulanan neoliberal-muhafazakâr/neo-muhafazakâr politikaların genel niteliklerini ve gerçekleştirilme stratejilerini, bunların hem uygulayıcısı hem de etkileneni olan öğretmenlerin anlatılarından yola çıkarak ortaya koymaktır. Araştırmada nitel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma grubu Ankara ilinin, Çankaya, Mamak, Yenimahalle ve Sincan ilçelerinin kamu ortaokul ve Anadolu Liselerinde görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Katılımcıların seçimi maksimum çeşitlilik ve ölçüt örneklem tekniklerine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri mülakat tekniğine dayalı olarak toplanmıştır. Bu kapsamda bir yarı yapılandırılmış görüşme formu geliştirilmiştir. Bu form aracılığıyla 51 araştırma katılımcısından toplanan veriler, içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, Türkiye'de 2000 yılı sonrası "eğitim reformu" adı altında yapılan değişikliklerin "reform" olarak adlandırılamayacağını göstermektedir. 2000 yılı sonrası "reform" söylemiyle alanda gerçekleşen değişiklikler hakkında katılımcıların çoğunluğu olumsuz deneyimlere sahip olup değişikliklerin öğretmenleri büyük bir oranda memnun etmediği görülmektedir. Bulgular, "reform" süreçlerinde politika yapıcıların değişimin gerekçelerini öğretmenlere ve toplumsal kesimlere anlatmada ve onları ikna etmede başarısız olduğunu göstermektedir. Politika yapım süreçlerine ilgili tarafların katılımına, eğitim alanı ile iletişimin sağlanmasına, alandan fikir ve dönüt alma süreçlerine, değişim süreçlerinin tartışılarak ilerlemesine yönelik süreç ve ortamlar yönüyle katılımcıların neredeyse tamamı olumsuz deneyimlere sahiptir. "Reform" yapım süreçlerine dair değerlendirmelerde katılımcı bir süreç yürütülmediği, tek taraflı bir politika yapım süreci gerçekleştirildiği ve çok sesliliğin olmadığı tespitleri görülmektedir. "Reform" süreçlerinde gerçekleştirme yöntemleri açısından katılımcıların çoğunlukla dile getirdiği başlıca hususlar, hazırlığı yapılmadan, plansız, tutarsız, belirli bir sistem içerisinde yürütülmeyen, demokratik katılımcılıktan uzak ve nitelikli bilgilendirmenin olmadığı bu "reform" süreçleri, politika yapım süreçlerinin demokratik niteliklerinden yoksun olduğunu gösterir bulgulardır. Ayrıca bulgular bu değişikliklerin, öğretmenlerin meslek yapışını, öğrencilerin öğrenme süreçlerini, öğretmenlik mesleğini, öğrencilerin eğitime yükledikleri anlamı ve gelecek beklentisini, kamu okullarının durumunu büyük oranda olumsuz etkilediği yönündedir. Araştırma sonuçları bağlamında geliştirilen öneriler, eğitimde politika yapım süreçlerinin öncelikle öğretmenler olmak üzere eğitim bileşenleri ve toplumsal kesimlerin sözlerini söyleyebileceği, tartışabileceği, gerektiğinde süreçlere müdahale edebileceği, demokratik katılımcı bir şekilde, planlı, sistemli, bütüncül, tutarlı, nitelikli bilgilendirmenin gerçekleştiği bir yöntemle gerçekleştirilmesi, karar süreçlerinde öncelikle çocuğun eğitim hakkı, çocukların hayalleri ve geleceğe ilişkin beklentilerinin gözetilmesi, çocukların kendilerini geliştirebilecekleri, dünyayı tanıyabilecekleri politikalar ile öğretmenlerin ihtiyaçlarının ve hak taleplerinin öncelendiği kamusal bir eğitim anlayışının öncelikli olduğu politikaların geliştirilmesi biçiminde olmuştur.