Türkiye'deki Suriyeli yetişkinlerin katıldıkları eğitim uygulamalarına ilişkin deneyim ve görüşleri

Türkiye'de yaşayan geçici koruma kapsamındaki Suriyeli yetişkinlerin katıldıkları eğitim uygulamalarına ilişkin deneyim ve görüşlerine odaklanan bu çalışma, fenomenolojik desende hazırlanmış nitel bir çalışmadır. Suriyeli göçü sonrasında yabancılara yönelik mevzuatların güncellenmesine, MEB ve diğer kurumlar tarafından Suriyelilere sunulan hizmetlere, Suriyeli yetişkinlerin katıldıkları yetişkin eğitimi programlarına ve katılım nicel verilerine değinilmiştir. Araştırma kapsamında, yirmi sekiz kadın ve yirmi sekiz erkek olmak üzere toplam elli altı Suriyeli yetişkin ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, görüşmecilerin katıldıkları yetişkin eğitimi uygulamalarına ilişkin deneyim ve görüşlerine yer verilmiştir. Görüşme verileri araştırma alt amaçları doğrultusunda tematik analiz yoluyla analiz edilmiştir. Araştırmada ortaya çıkan temalar ''Temel Haklar Konusunda Farkındalık Durumları, Eğitim Hakkı Konusunda Farkındalık Durumları, Katıldıkları Eğitim Programlarının Kendilerine Yararlarına İlişkin Görüşleri, Temel Kamu Hizmetlerine Erişim, Suriyeli Sığınmacılara Hizmet Sunan Kurumlara Yönelik Görüşleri, Yetişkin Eğitimine Katılım Nedenleri, Yetişkin Eğitimine Katılım Engelleri, Yetişkin Eğitimi Programlarından Haberdar Olma Biçimleri, Katıldıkları Yetişkin Eğitim Programlarına İlişkin Değerlendirmeleri, Eğitim Programlarının Sosyal İlişkilerine Katkılarına İlişkin Görüşler ve Ayrımcılık Pratikleri, Eğitim Programlarının Beklentilerini Karşılama Durumu ve Suriye'deki Öğrenme Deneyimlerinin Yeni Eğitim Sürecine Katkısına İlişkin Görüşler şeklinde sıralanmıştır. Araştırmayla, göç sonrası eğitim-öğretime yönelik MEB mevzuatları başta olmak üzere idari tedbirlerin alınmış olduğu fakat uygulamada sorunlar yaşandığı, öncelik sıralamasında yetişkinlere yönelik eğitimlerin örgün eğitim hizmetlerinin gerisinde kaldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. 2014-2020 yılları arasında MEB yetişkin eğitimi programlarına katılan Suriyeli yetişkin sayısının toplam 807.195 kişi iken bunun 489.434'ünün yetişkin eğitimi kurslarını bitiremediği (% 60,63'ü) ve sertifika alamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Okuma-yazma ve Türkçe dil eğitimlerine katılan yetişkin Suriyeli toplam sayısının 322.931 kişi iken 192.196 kişinin başarılı olup sertifika almaya hak kazandığı, Suriyeli yetişkin bireylere yönelik kurslara katılımın istenilen düzeyde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Temalar bağlamında; katılımcıların büyük çoğunluğunun temel hak denince yüzeysel biçimde eğitim ve sağlık hakkını bildikleri, eğitim hakkı denince örgün eğitimi anladıkları, katılımcıların tamamının temel hizmetlere erişim denince kamusal sağlık hizmetlerine erişimi anladığı, hizmetlere erişimde dil sorunundan dolayı iletişim kuramadıkları, ev sahibi toplum üyeleri tarafından ayrımcılığa ve dışlanma pratiklerine maruz kaldıkları, kadın katılımcıların ötekileştirici muamelelere daha çok maruz kaldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Yetişkin eğitimlerine çoğunlukla Türkçe öğrenmek amaçlı başvuran görüşmecilerin, diğer katılım amaçları da iletişim/iş ve mesleki nedenler/çocukların eğitimi başlıkları altında sıralanmıştır. Yetişkin eğitimine katılım engelleri de iş/ekonomik durum/sağlık ve çocuk bakımı-aile ilgili engel başlıkları altında ifade edilmiştir. Suriyeli yetişkin sığınmacılar tarafından önceki öğrenme deneyimlerinin Türkiye'de işlerine yaramadığı, MEB tarafından önceki öğrenme deneyimlerinin tanınması ve belgelendirilmesi sürecine dâhil edilmelerinin sosyal uyum ve işgücü piyasasına katılmalarında etkili olacağı vurgulanmıştır. Sosyal uyum sürecinin MEB tarafından daha koordineli yürütülmesi, yetişkin eğitimi programlarının yaygınlaştırılması, sosyal uyumun önündeki en büyük engellerden biri olan Türkçe dil eğitimlerine ağırlık verilerek yetişkin eğitim programlarının daha nitelikli yürütülebilmesi, kurs katılım oranlarının yükseltilmesi için yeni stratejiler geliştirilmesi gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Suriyeli sığınmacılar, göç, yetişkin eğitimi, sosyal uyum, halk eğitimi merkezi.