Türkiye'deki üniversitelerin etkinlik ölçümü ve performanslarının karşılaştırılması: Panel veri analizi

Günümüzde bilgi transferinin temel ve en önemli lokomotiflerinden biri olan yükseköğretim kurumlarında etkinlik konusu yenilikçi stratejilerin kurgulanmasında politika yapıcılar ve yükseköğretim profesyonelleri için yüksek önem arz etmektedir. Yükseköğretim kurumlarının etkinliklerinin ölçülmesi ve etkinliklerini belirleyen faktörlerin araştırılması üzerine son yıllarda literatürde birçok çalışma yapılmıştır. Dünyada yapılan çalışmalar ile karşılaştırıldığında Türkiye'deki üniversitelere yönelik özellikle panel veriye dayalı çalışmalar görece daha azdır. Tez çalışması Türkiye'deki üniversitelerin mercek altına alınarak durum tespitinin yapılması, panel veri ile çalışılması ve üniversitelerin girişimcilik ve yenilik faaliyetleri kapsamında etkinliğini belirleyen faktörlerin araştırılması bakımından özgün değere sahiptir. Tezin amacı 2011 – 2016 yıllarına ait altı yıllık veriye dayanarak ilk aşamada Türkiye'deki üniversitelerin araştırma ile girişimcilik ve yenilik odağında etkinliklerinin Veri Zarflama Analizi ile ölçülmesi, etkinliklerinin zaman içindeki değişiminin Malmquist Toplam Faktör Verimliliği Endeksi ile incelenmesi, ikinci aşamada etkinliklerini belirleyen faktörlerin panel Tobit model, havuzlanmış en küçük kareler yöntemi (HEKKY), kesirli regresyon ve Simar-Wilson bootstrap kesikli regresyon ile araştırılmasıdır. Araştırma sonuçlarına göre üniversitelerin 2011 – 2016 yıllarına ilişkin ölçülen araştırma etkinliklerinde ve girişimcilik ve yenilik faaliyetleri odağında etkinliklerinde sistematik bir iyileşme gözlenmemiştir. Araştırma etkinliği ve girişimcilik ve yenilik faaliyetleri odağında etkinliği belirleyen faktörlere genel olarak bakıldığında üniversitenin bulunduğu il bazında kişi başına GSYİH'nın yüksek olması ve üniversitede teknopark bulunması üniversitelerin etkinliklerini olumlu, akademisyen başına düşen öğrenci sayısının yüksek olması, üniversitede tıp fakültesi bulunması ve üniversitede meslek yüksek okulu bulunması ise olumsuz etkileyen önemli faktörler olarak tespit edilmiştir. Bunun yanısıra İç Anadolu ve Marmara Bölgesi'nde bulunan üniversitelerin etkinliği Ege, Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Bölgelerindeki üniversitelere göre daha yüksektir.