Türkiye'de demokratik müzakere: AK Parti iktidarının siyasal ve demokratik açılım süreçleri (2002-2016)

Bu tez çalışması, müzakereci demokrasi literatürünü temel alarak Türkiye'deki müzakere sürecini (2009-2015) geniş çaplı müzakere perspektifinden incelemektedir. Araştırma temel olarak, derinlemesine bölünmüş toplumlarda müzakere araştırmaları ve müzakere tartışmalarında son zamanlarda yoğunlaşan müzakerenin ölçeği ve niteliği gibi tartışmalardan elde edilen görüşler üzerine inşa edilmiştir. Bu tez çalışması temel olarak "derinlemesine bölünmüş bir toplumda müzakereci demokrasi nasıl işlemektedir" araştırma sorusu üzerine tasarlanmıştır. Bu soruya cevap verebilmek için ilk olarak, müzakerenin geniş çapta analizine imkan veren Dembinska ve Montambeault (2015) tarafından geliştirilen ve müzakereyi tek bir "ân"a indirgemeden müzakereye "müzakere öncesi", "müzakere masası" ve "müzakere masası dışındaki" süreç olmak üzere üç ayrı ân olarak bakan analitik yaklaşım benimsenmiştir. Araştırma verileri temel olarak Türkiye'deki müzakere sürecinde yer almış üst ve orta düzey aktörlerle 20 derinlemesine ve açık uçlu mülakat ve üst düzey aktörlerin medya açıklamalarından elde edilmiştir. Ayrıca müzakere masasındaki süreç "Söylem Nitelik İndeksi" (Discourse Quality Index) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın temel argümanı kutuplaşma, çatışma ve sosyal marjinalleşme seviyelerinin yüksek olduğu bağlamlarda, bireysel psikolojik engeller ve grup karşıtlığının müzakereyi olanaksız kıldığı yönündedir. Türkiye'nin Kürt çatışmasına ilişkin müzakere süreci durumunda, müzakere, mevcut çatışmaları yatıştırmak yerine daha da karmaşık hale getirmiş, tutumları ve durumları verimsiz bir şekilde şiddetlendirmiş ve hizipleri daha da ileriye götürmüştür. Öyleki, resmi prosedürler veya şekillendirilebilir bilişsel koşullar dahi olumsuz polarizasyon ve negatif tutumların önüne geçememiş, çatışan taraflar müzakerelere katı zihinsel model veya bakış açısıyla girmişler ve müzakereyi karşı tarafı yenmeye kararlı oldukları bir savaş alanı olarak gördüklerinden dolayı müzakereden beklenen amaç gerçekleşememiştir.