Türkiye'de dershanelerin yayılma ve meşrulaşma süreci

Bu çalışmanın konusu, Türkiye'de bir kurumsal aktör olarak devletin eğitim politikaları ve uygulamalarında yaptığı değişimin beklenmedik sonucu olarak yeni bir formun doğmasıyla alanda oluşan ikili yapının meşrulaşması sürecidir. Bu kapsamda çalışmanın amacı 1) devletin izlediği politikalardaki değişimin, yine devletin eğitim alanında kendi desteklediği form olan okulları işlevsizleştirmesi ve varlığı tartışmalı bir form olan dershanelerin ilave bir form olarak hayatta kalabilmesi ve okula bağımlı meşrulaşması süreçlerini anlamak, ve 2) yeni formun meşrulaşma sürecinde teknik etkilerin mi yoksa kurumsal etkilerin mi baskın olduğunu açıklamaktır. Sürecin niteliksel yaklaşımla incelenmesi sonucunda, değiştirilemez algılanan bir meşruiyetin varlığının öyküleştirme, rasyonelleşme, ahlakileşme, normalleşme ve yetkilendirme stratejilerinin sıralı olarak işlediği söylemsel bir mekanizmaya dayandığı görülmüştür. Bu mekanizmanın üretildiği süreç niceliksel olarak analiz edildiğinde, eğitim alanında yapılan yasal değişiklikler ve bir ildeki başarı düzeyinin algıyı biçimleyici etkisi gibi kurumsal faktörlerin baskın olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın diğer çarpıcı sonucu ise, kurumsal faktörlerin etkisiyle yayılan bu yeni formun başarıya katkı yaptığı algısının, Ankara ilindeki örneklemde, başarıyı asıl belirleyen faktörün öğrencilerin kendi başarı düzeyleri ve mezun oldukları lisenin başarı düzeyi olması nedeniyle bir efsaneyi yansıtmasıdır.