Türkiye ve diğer bazı ülkelerdeki makroekonomik değişkenler ve döviz kuru arasındaki ilişki

Bu çalışmada gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomileri için önemli bir makroekonomik değişken olan döviz kurunun belirlenmesinde hangi makroekonomik değişkenlerin etkili olduğu ve bu değişkenlerin birbirleriyle olan ilişkisi araştırılarak, döviz kuru öngörüsü oluşturulmaya çalışılmıştır. Türkiye, Brezilya, Meksika ve Güney Afrika ülkelerinin 2003 Ocak- 2018 Aralık dönemini kapsayan aylık verilerle yapılan çalışmada bağımlı değişken nominal USD/EUR Döviz Sepet Kuru, bağımsız değişkenler ise Bütçe Açığı, Cari Açık, Dış Ticaret Açığı, Faiz Oranı, Petrol Fiyatları, Sanayi Üretim Endeksi, Tüketici Fiyat Endeksi ve Üretici Fiyat Endeksidir. Belirli bir dönem aralığını kapsayan çalışmada VAR model ve Granger Nedensellik analizi, Çoklu Doğrusal Regresyon analizi ve Yapay Sinir Ağı analizi olmak üzere üç farklı model uygulanmış ve en iyi model performansı belirlenmeye çalışılmıştır. İlk iki modelimizde EViews 11 ekonometrik yazılım programı, Yapay Sinir Ağı analizimizde ise MATLAB R2019a istatistik paket programı kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda cari açık, dış ticaret açığı, tüketici fiyat endeksi, üretici fiyat endeksi ve petrol fiyatları değişkenlerinin döviz kuru üzerinde anlamlı ve etkili olduğu bulunmuştur. Üretici fiyat endeksi, tüketici fiyat endeksi, sanayi üretim endeksi, petrol fiyatları, bütçe açığı, cari açık ve dış ticaret açığı ile döviz kurları arasında tek yönlü ve çift yönlü olmak üzere Granger Nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Yapay Sinir Ağı analizimiz sonucunda elde ettiğimiz yüksek performans değerleri literatüre paralel olarak, geleneksel yöntemler ile karşılaştırıldığında Yapay Sinir Ağları analizinin daha başarılı sonuçlar verdiğini bize göstermiştir.