Türkiye'de dolarizasyon olgusu (1999-2011 yılları için bir uygulama)

Bu tezde, dolarizasyon veya para ikamesi sorununun Türkiye için 1999:01-2011:06 dönemindeki seyri ekonometrik yöntemlerle incelenmiştir. Türkiye'de Dolarizasyon sorunu tarih olarak 1984'e dayandırılabilir. DTH hesaplarıyla ilgili zaman serisi başlangıcı ancak 1986 yılına kadar geri gidebilmektedir. Bu tarihten önceki yıllara ait herhangi bir veri yoktur. Türkiye'de dolarizasyon sorunu 2002 yılına kadar enflasyon ve döviz kuru değişmelerinden ve beklentilerinden etkilenmiştir. Dolarizasyon oranları 2002 yılından itibaren enflasyonla birlikte düşmeye başlamış ve günümüze kadar devam etmiştir. Bu tezde dolarizasyon değişkeni (DTH/M2Y) ile enflasyon, döviz kurları ve adaptif beklenti değişkenleri arasındaki ilişkiler uygulamalı olarak belirlenmeye çalışılmıştır. Ekonometrik uygulamada dolarizasyon olgusunu temsil eden DTH/M2Y ile Enflasyon, USD Dolar, EURO döviz kurları ve Adaptif Beklentiler arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Öncelikle zaman serileri Philips Perron durağanlık testiyle test edilmiştir. Değişkenler arasındaki kısa dönemli ilişkiler EKK yöntemiyle tahmin edilmiştir. Daha sonra değişkenlere Granger Nedensellik Testleri uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkiler Engle-Granger, Johansen Koentegrasyon yöntemiyle ve Hata Düzeltme Yöntemiyle (ECM) araştırıldı. Uygulama sonuçlarına göre kısa dönemde, bütün değişkenlerin dolarizasyon üzerindeki etkisi pozitif ancak zayıf olmaktadır. Uzun sadece enflasyondaki değişmeler dolarizasyon sürecini açıklamakta daha etkin olduğu söylenebilir. Her tahmin modelinde yer alan adaptif beklentilerin dolarizasyon sürecini etkilediği gözlenmektedir.Anahtar Kelimeler: Dolarizasyon, Para İkamesi, Regresyon, Granger Nedensellik Analizi, Koentegrasyon,