Türkiye'de düzensiz göç ve göçmen kaçakçılığı: Geri gönderme merkezlerindeki görüşmeler üzerinden durum değerlendirmesi

Göç, insanların bir yerden başka bir yere yer değiştirme hareketidir. Küreselleşmenin de etkisiyle uzak coğrafyalardaki imkanları gören insanlar kendi ülkelerinde sahip olamadıkları imkanlara sahip olabilecekleri düşüncesiyle göç etme kararı alabilmektedir. Devletler, ülkelerine yabancıların göç edebilmesi için yasal prosedürler getirmektedir ve bu yasal prosedürlere uygun olarak yapılan göç düzenli göç iken yasal prosedürler ihlal edilerek yasal olmayan yollarla yapılan göç ise düzensiz göç olarak adlandırılmaktadır. Diğer taraftan düzenli göçmen olarak ülkeye giriş yaptıktan sonra yasal kalış haklarının bitmesine rağmen çıkış yapmayan veya çalışma izni almadan çalışan göçmenler ise düzenli göçmen iken düzensiz göçmen halini almaktadır. Bunun yanında ülkelerinde yaşanan çatışmalar veya yaşadıkları baskılar nedeniyle düzensiz yollarla göç etmek zorunda kalan insanlarda vardır. Devletler, düzenli göçü teşvik edici uygulamalarının yanında düzensiz göçü engelleyici de önlemler almaktadır. Özellikle çatışma bölgelerine komşu veya yakın konumdaki ülkeler savaş bölgesinden gelen yabancı terörist savaşçıların yaptığı eylemlerle sarsılmaktadır ve ülkeler için büyük bir güvenlik sorunu halini almaktadır. Devletlerin sınırlarında güvenlik tedbirlerini arttırması düzensiz göçmenlerin sınırları aşmaya çalışırken zorluklar yaşamasına sebep olmaktadır. Bu zorlukları kendi imkanları ile aşamayan düzensiz göçmenler ise ücreti karşılığında göçmen kaçakçıları ile anlaşmaktadır. Türkiye ise gelişmiş Avrupa ülkelerine komşu olması nedeniyle Avrupa'ya göç etmek isteyen göçmenler için transit ülke konumunda iken Avrupa'ya geçemeyen ve çatışma bölgelerine yakınlığı nedeniyle hedef ülke olarak da görülmektedir. Bu yüzden Türkiye'de düzensiz göç ve göçmen kaçakçılığı ile mücadele etmek için sınırlarında olağanüstü tedbirler almaktadır. Bu çalışmada düzensiz göç ve göçmen kaçakçılığının Türkiye'deki etkilerinin güvenlik perspektifinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma Türkiye'ye sadece yasadışı yollardan gelen düzensiz göçmenlerle sınırlandırılmıştır. Bu minvalde Adana, Ağrı, Ankara, İzmir, Kayseri, Kocaeli ve Şanlıurfa Geri Gönderme Merkezlerinde idari gözetim altında kalan düzensiz göçmenlerle görüşmeler yapılıp, görüşmeler sırasında ise açık ve kapalı uçlu sorulardan oluşan anket uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre düzensiz göçmenlerin düzensiz göç yolculuğu sırasında insan hakları ihlallerine uğradığı, göçmen kaçakçılarının yolculuk boyunca değiştiğinden uluslararası bir organizasyon olduğu, göçmen kaçakçılığının kontrolünün zayıf olması nedeniyle silah, uyuşturucu ve diğer kaçakçılıkları kolaylaştırdığı ve bölgelerde güçlü olan terör örgütlerine de finansman sağladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca düzensiz göçmenlerin, düzensiz göç yolcuğuna hazırlık süreci, yolculuk sırasında ve yolculuk sonrasında yaşadıkları güvenlik sorunları, kullandıkları rotalar ve düzensiz yollarla göç etme nedenleri üzerine veriler de elde edilmiştir. Çalışmanın bu haliyle akademik literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.