Türkiye'de ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili sosyal medya paylaşımları üzerine yapılan araştırmaların sistematik incelemesi

Bu çalışmanın amacı Türkiye'de ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili sosyal medya paylaşımlarını ele alan araştırmaların genel eğilimlerini ortaya koymaktır. Bu amaçla Ulusal Tez Merkezi, Dergipark, TR Dizin, Web of Science, Scopus ve ERIC veri tabanlarında tarama yapılmıştır. Bu literatür tarama işleminde "sharenting" anahtar kelimesi ve uygun filtrelemeler kullanılarak Türkiye kökenli 79 araştırmaya ulaşılmıştır. İnceleme sonucunda tekrar eden, erişime açık olmayan ve dâhil etme kriterlerine uygun olmayan araştırmalar çıkarılmıştır. Bu doğrultuda 12 yüksek lisans tezi, 1 doktora tezi ve 23 makale olmak üzere 36 araştırma çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmada veri toplama amacıyla Göktaş vd. (2012) geliştirdiği Yayın Sınıflandırma Formu kullanılmıştır. Sistematik literatür taraması benimsenen bu çalışmada elde edilen bulgular araştırma soruları çerçevesinde uygun şekil ve tablolarla sunulmuştur. Çalışmanın sonucuna göre Türkiye'de sharenting davranışını ele alan araştırmaların daha çok Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yayımlandığı, 2022 yılında ivme kazandığı, sıklıkla nitel araştırma yaklaşımını benimsediği, verilerin çoğunlukla anket ile toplandığı ve içerik analizi tekniğiyle analiz edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili sosyal medya paylaşımlarında ilk adım/ilk diş, doğum günü kutlaması, yılbaşı kutlaması ve mezuniyet/yıl sonu gösterimi gibi özel anlarının öne çıktığı görülmüştür. Ebeveynlerin ilgili paylaşımları sosyalleşme, mutlu hissetme, ebeveynlik deneyimiyle ilgili fikir alışverişinde bulunma, anı biriktirme, ticari kazanç elde etme ve ebeveynliğini onaylatma nedenleriyle gerçekleştirdikleri ortaya çıkmıştır. Bu paylaşımların ebeveyn üzerinde mutlu hissetme, keyifli vakit geçirme gibi duygusal ve öğretici bilgiler edinme gibi eğitsel etkilerinin olduğu görülürken çocuk üzerinde en fazla ihlal, en az ise duygusal etkisinin olduğu belirlenmiştir.