Türkiye'de edebiyat eleştirisi (1960-1970)

Türkiye‟de Edebiyat EleĢtirisi (1960-1970) baĢlıklı tezimiz, kavramsal ve tarihsel açıdan ele aldığımız edebiyat eleĢtirisinin, belirtilen dönemde ülkemizdeki durumunu değerlendirmektedir. "EleĢtirinin Kavramsal ve Tarihsel Arkaplanı", "Türk Edebiyatında EleĢtiri (1960-1970)" ve "1960-1970 Yılları Arasında Edebiyat EleĢtirisi Bibliyografyası" Ģeklinde üç ana bölümden oluĢmaktadır. "EleĢtirinin Kavramsal ve Tarihsel Arkaplanı" bölümünde kavramsal açıdan eleĢtiri, sözlüklere yansıyan anlamlandırma çabaları ile felsefe ve bilim tarihi içindeki yeri gösterilmeye çalıĢılarak belirlenmeye çalıĢılmıĢtır. Sözlük ve ansiklopedilerde; eleĢtiri kelimesinin kökeni, ilgili olduğu kavramlar ve baĢka dillerdeki karĢılıklarına iliĢkin farklı tanım ve açıklamalar bulunduğu, kavramın birçok kavram ve disiplinle yakın iliĢki içinde olduğu görülmüĢtür. "Türk Edebiyatında EleĢtiri (1960-1970)" baĢlıklı bölüm tezimizin asıl kısmını oluĢturmaktadır. 1960 sonrasında, Türk edebiyatı, daha önceki dönemlerin etkilerini sürdürerek ve yeni bazı eğilimleri de yansıtarak geliĢimini devam ettirmektedir. Bu dönemde, Ġkinci Yeni Ģairleri, Ģiir yazmayı sürdürse de Ġkinci Yeni bir akım olma özelliğini giderek kaybetmiĢtir. ġiirde anlam ve biçim sorunlarının gündeme gelmesine yol açan ve Ġkinci Yeni‟nin felsefi kaynaklarından biri olarak da gösterilen varoluĢçu yaklaĢımın hikâye türünü de etkilediği görülmektedir. ġiir ve hikâyede olduğu gibi roman türünde de herhangi bir akımla iliĢkisi kurulamayan edebiyatçılar bulunur. Edebiyat eserleri üzerinde en çok etki eden düĢüncelerden biri toplumcu gerçekliktir. 1960 sonrası edebiyat eleĢtiri anlayıĢları, dönemin önemli 20 edebiyat dergisindeki edebiyat eleĢtirisi ile ilgili 3.000 civarındaki yazı ve 70 civarında kitabın incelenmesi ile belirlenmeye çalıĢılmıĢtır. Bu yazı ve kitaplar "1960-1970 Yılları Arasında Edebiyat EleĢtirisi Bibliyografyası"nı oluĢturmuĢtur. 1960 sonrası edebiyat eleĢtiri anlayıĢlarını dört ana baĢlık altında incelemek mümkün görülmüĢtür. Bilimsel-nesnel eleĢtiri, öznel-izlenimci eleĢtiri, tarihselci eleĢtiri ve sanatçıların eleĢtirileri Ģeklinde belirlediğimiz bu dört ana baĢlık altında ele aldığımız eleĢtirmenlerin, zaman zaman farklı anlayıĢları yansıttıkları tespit edilmiĢtir. Anahtar Kelimeler: Edebiyat eleĢtirisi, EleĢtiri kuramları, EleĢtiri tarihi.