Türkiye ekonomisinde seramik sanayiinin önemi ve sorunları

Seramik geçmişten günümüze kullanılan en eski gereçlerdendir. Üretimi çanak çömlek yapımıyla başlayan seramik, günümüzde bir sanayi kolu olmasının yanı sıra önemli bilim ve teknolojiye de sahiptir. Türkiye seramik sanayiinin 1950'li yıllara dayanan endüstriyel gelişimi, 1980'li yıllarda ivme kazanmıştır. Günümüzde ise dünya ile rekabet edecek kadar üretim ve ihracat yapmaktadır. Bu tez çalışması, Türkiye'nin rekabet gücü yüksek olan seramik sanayiinin kalkınmadaki rolünü ortaya koyması açısından önemli bir çalışmadır. Çalışma, Türkiye seramik sanayiinin, mekânsal dağılışı, hammadde kaynaklarının kullanımını, ulusal ve uluslararası rekabet gücünü, sorunlarını ve sorunlara olası çözümleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında yöntem olarak süreç üç aşamada tamamlanmıştır. Birinci aşamada; seramik sanayiine yönelik literatür taraması gerçekleştirilmiş, Türkiye'de kurulu seramik fabrikaları tespit edilmiştir. İkinci aşamada; saha çalışması yapılmış, bu çalışma esnasında fabrikalarda anket uygulaması ve görüşme gerçekleştirilmiştir. Üçüncü aşamada; literatür taraması esnasında elde edilen veriler ve anket uygulamasından elde edilen sonuçlar ArcGIS 10.8 programı yardımıyla haritalandırılmıştır. Çalışmanın bulgularında; seramik fabrikalarının enerji maliyetlerinin yüksek oluşu, demiryolu ulaşımının yetersiz olması ve diğer ulaştırma seçeneklerinin maliyetli olması, kalifiye işgücünün olmaması önemli sorunlar olarak belirlenmiştir. Belirlenen sorunlara çözüm önerileri sağlanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın hipotezi olan kalkınmada seramik sanayiinin bir araç olarak kullanılabilirliği, Türkiye ve özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi için tespit edilmiş; Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Ortadoğu ve doğu pazarına yakınlığının bölge kalkınmasına etkileri bir başlık altında incelenmiştir. Özellikle seramik kaplama malzemeleri ve seramik sağlık gereçleri üretiminde ve ihracatında ön planda olan Türkiye, 2020 yılında seramik ürünler ihracatında dünyada 8. sırada, seramik sağlık gereçleri ihracatında 4. sırada, kaplama malzemeleri ihracatında 5. sırada yer almıştır. Bu özelliğiyle Türkiye, dünyadaki rekabetin önemli ortaklarından biridir. Bu çalışma COVID-19 pandemisi esnasında hazırlanmıştır. Birçok sektör gibi seramik sanayii de COVID-19 pandemisinden etkilenmiştir. Bu sebeple çalışmada COVID-19 pandemisinin dünyaya ve Türkiye'ye etkileri seramik sanayi açısından değerlendirilmiştir. Pandemi sürecinde pek çok ülkenin ihracat ve ithalatı azalırken Türkiye'nin ihracatını arttırdığı belirlenmiştir.