Türkiye ekonomisinin Goodwin-Minsky-Keen Modeli ve sistem dinamiği yöntemi ile analizi

Hyman Minsky, Finansal İstikrarsızlık Hipotezinde kapitalist bir ekonomide yatırımcıların yatırım kararları sonucunda ekonominin istikrarının bozulduğunu ifade etmiştir. Minsky bu hipotezinde gelişmiş kapitalist ekonomilerde finansal ilişkilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulamıştır. Minsky, ayrıca ekonomideki istikrarsızlıkların önlenmesi için devletin büyük olması gerektiğini öne sürmüştür. Steve Keen ise modelinde emek ve sermaye arasındaki ilişkileri açıklayan Goodwin büyüme modelini temel alarak ve yatırımların gerçekleşmesini sağlayan borç, finansal sektör ve para faktörlerini bu modele ekleyerek Minsky'nin hipotezinin matematiksel yönünü geliştirmiştir. Ayrıca Keen modeline kamu sektörünü kamu harcamaları ve vergileri tanımlayan fonksiyonlarla ekleyerek Goodwin modelini genişletmiştir. Bu çalışmada devletin yer aldığı ve yer almadığı Goodwin – Minsky – Keen modeli sistem dinamiği yöntemi kullanılarak Türkiye ekonomisi için analiz edilmiştir. Her iki model Türkiye ekonomisi verileri kullanılarak çeşitli senaryolarla çalıştırılmış ve böylece ekonomide istikrarın nasıl ve hangi değişkenlerle sağlanabileceği gösterilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, devletin özel kesime sermaye transferleri ve vergilerle müdahalesinin ekonomik istikrara katkı yapabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Minsky'nin finansal istikrarsızlık hipotezi, Goodwin büyüme modeli, Keen modeli, dinamik sistemler, sistem dinamiği