Türkiye'de evlilik çatışmalarında sözlü ve sözsüz iletişim: Nitel bir çalışma

Evlilik çatışması neredeyse bütün evliliklerde görülen ve evliliğin kalitesini etkileyen bir olgudur. Tek başına olumsuz olmamakla birlikte çatışmanın ele alınış biçimine, çatışma sırasındaki iletişime bağlı olarak olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Yurt dışında evlilik çatışmaları ve çatışma sırasındaki iletişimin davranışsal gözlemler yoluyla detaylı olarak çalışıldığı çalışmalar bulunurken ülkemizde evlilik çatışmaları sırasındaki iletişimin nitel olarak çalışıldığı, davranışsal gözlemler içeren herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada evlilik çatışmalarında sözlü ve sözsüz iletişimin derinlemesine çalışılması ve alanyazındaki bu boşluğun doldurulması amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olan fenomenolojik yaklaşım ile evlilik çatışmalarında sözlü ve sözsüz iletişim incelenmiştir. Kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile en az bir yıllık evli olan 12 çift (24 yetişkin) araştırmaya katılım sağlamıştır. Veri toplama süreci, Evlilik Yaşamı Ölçeği, Çatışma Çözme Stilleri Ölçeği, kuramsal açıklamalar ve uzman görüşleri dikkate alınarak oluşturulan Demografik Bilgi Formu ile Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve gözlem tekniklerinden Yapılandırılmamış Laboratuvar Çalışması ile gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden ve evlilik çatışmalarının kayıtlarından elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. İçerik analizinde öncelikle katılımcıların söylemlerinde anlamlı bölümler kodlanmış, sonrasında bu kodlardan ortak özelliklere sahip olanlar birleştirilerek temalara ulaşılmıştır. Evlilik çatışmalarının gözlemi için de öncelikle sözsüz içerik kodlanmış, sonrasında sözlü ve sözsüz içerik bir arada değerlendirilerek temalar oluşturulmuştur. Son olarak bulgular yorumlanmıştır. Veri analiz sürecinde geçerliği arttırmak için uzman görüşüne başvurulmuş olup güvenirlik için iki hafta arayla tek-kodlayıcı güvenirliği hesaplanmıştır. Araştırma bulguları genel olarak değerlendirildiğinde, evliliklerde en sık kullanılan ifade tarzının gerginlik olduğu bulunmuştur. Sıkıntılı evliliklerdeki çiftlerde gerginlik ile birlikte küçümseme, öfke, otoriterlik, eleştiri, bıkkınlık, savunma ve ilgisizlik içeren ifade tarzları ortaya çıkmaktadır. Sıkıntılı olmayan evliliklerdeki çiftlerde ise mutluluk, ilgi, onaylama ve katılma, yumuşatma ifadeleri ağırlıklıdır. Sıkıntılı olmayan evliliklerdeki çiftlerde olumlu ifade biçimleri olumsuz ifade biçimlerinden fazla iken sıkıntılı evliliklerdeki çiftlerde olumsuz ifadelerin olumlu ifadelerden fazla olduğu görülmüştür. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Evlilik çatışması, Sözlü iletişim, Sözsüz iletişim, Nitel araştırma