Türkiye'de fen eğitiminde argümantasyon alanında son on yılda yapılan akademik yayınların betimsel analiz yöntemiyle incelenmesi

Argümantasyon, fen okuryazarlığının kazanılması, yapılandırılması ve düşünsel eylemlerin geliştirilmesi bakımından oldukça önem taşıyan bir uygulamadır. Bu önem doğrultusunda; Türkiye'de son on yılda Fen Bilimleri öznelinde yapılmış olan argümantasyon temalı Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi'nden ulaşılan lisansüstü çalışmaların amaç, önem, problem cümlesi, sayıltılar-sınırlılıklar, yöntem ve ulaşılan sonuçların değerlendirilmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırmada problemin çözümü için betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada fen bilimlerinde yapılmış olan argümantasyon temalı tezlerin belirlenmesi için, "YÖK" veri tabanına kayıtlı ilköğretim bölümü ve fen bilgisi eğitimi-öğretmenliği anabilim dallarında gerçekleştirilmiş olan argümantasyon temalı çalışmalar incelenmiştir. 2008-2017 yılları arasında gerçekleştirilmiş olan fen eğitiminde argümantasyonu içeren 19 doktora (Dr) ve 41 yüksek lisans (YL) olmak üzere toplam 60 tez ulusal tez merkezinde belirlenmiştir. Belirlenen lisansüstü tezlerden bazılarının İngilizce yazılmış olması veya kısıtlılık nedenlerine bağlı olarak araştırma dışı bırakılan çalışmalar sonucunda 9 doktora, 33 yüksek lisans olmak üzere toplam 42 lisansüstü tez incelemesi ile çalışma yapılmıştır. Çalışmaya alınan tüm tezlerin incelenecek bölümleri ayrıntılı bir şekilde okunmuştur. Daha sonra araştırmacı ve alanında uzman iki bağımsız araştırmacı tez değerlendirme formundaki ilgili bölümlere ayrı ayrı kodlama yaparak tezleri değerlendirmiştir. Değerlendirmelerden sonra araştırmacılar arasındaki ölçüm güvenirliğini saptamak için uyuşma yüzdesi ve kappa değeri hesaplanmıştır. Çalışmanın sonuçlarından elde edilen bulgularda; eğitim bilimleri enstitüsü bünyesinde 26 lisansüstü çalışmanın olduğu; lisansüstü tezlerin amaç, önem, problem cümlesi ve sayıltılar-sınırlılıklar bölümlerinin yeterlilik oranlarının yüksek olduğu; argümantasyon alanında yapılan lisansüstü çalışmaların genel olarak belli illerde yapılmış olduğu; örneklem gruplarının sayısal genişliğinin yetersiz olduğu; Dr çalışmalarının yöntemlerinin YL çalışmalarına kıyasla daha başarılı olduğu; sayıltı-sınırlılık ve geçerlilik-güvenirlik değerlendirmesi sonucunda eksikliklerin olduğu; çalışmada belirlenen istatistiki yöntemlerin kapsamının yetersiz olduğu ve çalışmalarının çoğunda aynı yöntemlerin kullanıldığı görülmüştür. Argümantasyon modelinin öğrenci ve öğretmenlere getirdiği olumlu etkiler göz önünde bulundurulduğunda, argümantasyon konusunda yapılan tezlerin son yıllarda artış eğiliminde olduğunu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Argümantasyon, fen bilimleri, betimsel analiz, fen eğitimi.