Türkiye'de finansal sermaye hareketleri ve döviz kuru ilişkisi

Uluslararası sermaye hareketleri günümüzde ulaştığı geniş hacim nedeni ile ulusal ekonomilerdeki göstergeleri etkileyen temel bir dinamik haline gelmiştir. Bu bağlamda özellikle döviz piyasasında yarattığı etkiler çerçevesinde finansal sermaye hareketlerinin ekonomilerde yarattığı dalgalanmalar önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Söz konusu bu sorunun çözümü için ülkeye yönelik sermaye hareketlerinin etkin bir biçimde yönetilmesi gerekmektedir. Buradan hareketle çalışmada Türkiye'ye yönelik finansal sermaye hareketlerinin döviz kuru üzerinde yarattığı etkiler analiz edilmiştir. Böylece yabancı finansal sermayenin döviz piyasası kanalı ile oluşturduğu etkilere ilişkin bilgi birikiminin artırılması sonucu sermaye hareketlerinin yönetimi politikalarının tasarım sürecine katkı sunulması amaçlanmıştır. Türkiye'ye yönelik finansal sermaye girişlerinin döviz kuru üzerine yarattığı etkiler 2009-2019 dönemine ait çeyreklik veriler üzerinden ARDL yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Ampirik bulgular finansal sermaye hareketlerinin döviz piyasasında kur seviyesinin belirlenme sürecinde, uluslararası ticari işlemlere kıyasla, çok daha baskın bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca finansal sermaye hareketleri kısa dönemde kurları düşürürken, yerli paranın değer kazanması sonucunda ortaya çıkan riskler nedeniyle, uzun dönemde kur seviyesini artırmaktadır. Finansal sermaye hareketleri içinde ise diğer yatırımlar portföy yatırımlarına oranla daha büyük bir rol oynamaktadır. Ampirik bulgular politika çıkarımı açısından değerlendirildiğinde, Türkiye'de döviz piyasasında baskın role sahip olan finansal sermaye hareketlerinin yönetimine yönelik uygulamaların, kur istikrarı açısından büyük bir zorunluluk olduğu ortaya çıkmaktadır. Buna göre, finansal sermaye hareketleri yerine, daha istikrarlı olan fiziki sermaye hareketlerinin teşvik edilmesi gerekmektedir. Ayrıca Türkiye'ye yönelik finansal sermaye hareketleri içinde, portföy yatırımlarının artırılması yolu ile, diğer yatırımların sahip olduğu büyük payın azaltılması da önemli bir politika seçeneği olmaktadır.