Türkiye için ulusal coğrafi metaveri profili

Günümüzde hızla artan coğrafi veri üretimi, son kullanıcılar için; aradıkları veriyi bulma, bulunan verilerden ihtiyacı en iyi karşılayacak olanı tespit etme, veriye erişme ve eriştikten sonra doğru şekilde kullanabilme gibi bir takım sorunları beraberinde getirmiştir. Bu ihtiyaçları karşılayabilmenin yolu ise öncelikle, yapılan çalışma ve üretimleri açıklayan metaverilerin ilgili standartlara uygun şekilde toplanması ve sonrasında paylaşılmasından geçmektedir. Bu çalışmanın amacı, ülkemizde yürütülen coğrafi bilgi sistemi faaliyetlerinde üretilen veri ve servisleri tanımlamak üzere metaveri oluşturma ve paylaşma işlemleri için, uluslararası standartlarla uyumlu bir çözüm sağlamaktır. Bu amacı yerine getirmek için, ilgili ISO standartlarına uygun bir profil geliştirilmiştir. Profil içerisinde; doğru, tam, uygun ve birbirleri ile tutarlı metaveri kayıtları oluşturulabilmesi için detaylı açıklama ve tavsiyelere de yer verilmiştir. Kavramsal olarak UML modeller ve veri sözlüğü ile birlikte ortaya konulan profil, geliştirilen bir web tabanlı metaveri editör uygulamasıyla pratikte de hayata geçirilmiştir. Çalışmada, metaveri için uluslararası alanda kabul edilmiş ve yaygın kullanımı olan ISO 19115-1 metaveri standardı esas alınmıştır. Kavramsal model olarak esas alınan bu standardın gerçekleştirimi için ISO/TS 19115-3 XML Şema Uygulaması standardı kullanılmıştır. Profil hazırlanırken, her iki standardın bir önceki versiyonları olan ISO 19115 ve ISO/TS 19139 standartları da dikkate alınmıştır. Dolayısıyla, hem eski hem de yeni nesil ISO standartları ile uyumlu metaveri oluşturulması ve paylaşılması sağlanmıştır. Çalışma kapsamında mevcut uluslararası, bölgesel, ulusal ve organizasyonel metaveri profillerinden 11 tanesi incelenmiştir. Kişisel tecrübe ve incelenen profillerden elde edilen bilgilerin ışığında ülkemiz ihtiyaçları değerlendirilmiş ve seçim ve özelleştirmeler yapılarak Türkiye'de kullanılmak üzere genel amaçlı bir coğrafi metaveri profili oluşturulmuştur. Geliştirilen profil, coğrafi olmayan veriler için de kullanılabilmektedir. Sonuçta; geniş kapsamlı ve uygulaması zor olan ilgili ISO standartları özelleştirilerek, ulusal kullanım için kolay anlaşılır ve uygulanabilir bir profil oluşturulmuş ve bu profile uygun herkesin kullanımına açık bir metaveri editör uygulaması geliştirilmiştir. Profilde belirtilen kurallar çerçevesinde ve ortaya konulan tavsiyeler ışığında, ülke genelinde standart ve tutarlı içeriğe sahip, uluslararası standartlara uygun kaliteli metaverilerin kolayca toplanıp paylaşılabileceği değerlendirilmektedir.