Türkiye'de kentsel planlamaya ilişkin yargı kararlarının "Kamu yararı" ölçütü üzerinden çözümlenmesi

Kamu yararı kavramı siyasal, ekonomik, hukuksal birçok boyutu olan, tarihsel koşullara bağlı olarak ve farklı yaklaşımlara göre tanımında değişim olan bir kavramdır. Bu nedenle kesin ve genel geçerli olan bir tanımı yapılmamıştır. Tarihsel temeli eski olan kamu yararı kavramı, ilkçağdan bugüne kadar değişim göstermiş, bugünkü çağdaş anlamına ilk defa 1789 Fransız İhtilali ile kavuşmuştur. Klasik liberalizm dönemindeki kamu yararı anlayışı, refah devleti dönemiyle uyuşmadığı gibi neoliberal dönemdeki kamu yararı anlayışı ise diğerlerinden farklı bir içerik kazanmıştır. Türkiye'de de kamu yararı anlayışı tarihsel koşullar içerisinde önemli değişimler geçirmiştir. Türkiye'de idari işlemlerden birisi olan kent planlarının kamu yararına dayanması gerektiği tartışmasızdır. Türkiye'de kent planlarına ilişkin olarak açılan davalarda Danıştay, kararlarının neredeyse tamamına yakınını kamu yararı ilkesine dayandırmaktadır. Ancak kamu yararı kavramının tarihsel koşullara ve farklı yaklaşımlara göre değişen tanımı karşısında Danıştay'ın kent planlama tercihlerinde neyin kamu yararına uygun neyin aykırı olduğunu tespit ederken kamu yararı anlayışından birisini esas alması kaçınılmazdır. Tarihsel dönemler itibariyle Danıştay'ın kent planları ile ilgili somut olaylara ilişkin olarak verdiği kararlar ile esas alınan kamu yararı tanımı netleşecektir. Bu tezde Danıştay'ın 1980 sonrası neoliberal dönemde de 1960'ların refah devleti koşullarında gelişen kamu yararı anlayışının sürdürdüğü pozitivist bir yaklaşımla ortaya konmuştur. Anahtar Sözcükler: Kent, kentleşme, kent planlama, kamu yararı, idari yargı