Türkiye – KKTC ilişkileri: Kıbrıs Barış Harekâtı ve Doğu Akdeniz politikası

1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti kurulduktan sonra eşit iki halk olarak yaşayan Türk ve Rum toplumlarının düzeni istenildiği gibi gitmemiştir Kıbrıs'taki Türkler, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin yönetiminden dışlanmış ve adada 'Enosis' düşüncesini gerçekleştirmek isteyen Rumlar, adayı Yunanistan'a bağlamak için önce İngiliz yönetimine sonra da Türklere karşı kanlı faaliyetlerde bulunmuştur. Kıbrıs'ta Türklere karşı yapılan saldırılar artmaya devam etmiş ve devamında 15 Temmuz darbesi EOKA-B tarafından gerçekleştirilmiştir. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin garantörlerinden olan Türkiye Cumhuriyeti de adadaki bozulan düzeni tekrar tesis etmek için adaya müdahale kararı almıştır. Müdahale kararı alınırken yasal dayanak olarak İttifak ve Garanti Antlaşması'nın Türkiye'ye verdiği yetki gösterilmiştir. Dönemin ABD Başkanı Johnson Türkiye'nin Kıbrıs'a müdahalesini engellemek için 5 Haziran 1964 yılında İnönü'ye sert bir mektup yazmıştır. Bu mektup Türkiye ile ABD ilişkilerinde yeni bir döneme geçilmesinde etkili olmuştur. Türkiye, ismi daha sonradan Avrupa Birliği olacak olan Avrupa Ekonomik Topluluğu ile 1963 yılında ilişkilerine başlamıştır. Kıbırs Barış Harekâtı yapıldıktan sonra Türkiye ile AB arasında Kıbrıs sorunu hep gündeme gelmiştir. Kıbrıs sorunu Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği konusunda en büyük engel olarak yerini almıştır. 2004 yılında yapılan referandumda Rumların Annan Planı'nı reddetmesi üzerine durum daha da karmaşık bir hâl almıştır. Kıbrıs Barış Harekâtı'ndan sonra özellikle 2000'li yıllardan itibaren Doğu Akdeniz'in önemi daha çok artmıştır. Doğu Akdeniz'de bulunan devletler hem deniz alanlarından hem de bölgede bulunan hidrokarbon kaynaklarına sahip olmak için sürekli mücadele etmektedirler. Deniz alanlarının paylaşımı noktasında 1958'de Cenevre Karasuları ve Bitişik Bölge Sözleşmesi ve sonra 1982'de Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi yapılmıştır. Akdeniz'den hak iddia eden devletler paylaşımları belirtilen kriterlere göre yapması gerekmektedir. Ancak Doğu Akdeniz'deki bazı devletler daha fazla pay alabilmek için uluslararası hukuku bilinçli olarak görmezden gelmektedir. GKRY, Yunanistan, İsrail, Mısır, Lübnan kendi aralarında anlaşma yaparken; Türkiye ise öne KKTC ile sonra da Libya ile deniz alanları sınırlandırma anlaşması yapmıştır. Farklı devletlerin yaptığı birbirinden bağımsız anlaşmalar Doğu Akdeniz'de çatışmalara neden olmuştur. Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Türkiye, Barış Harekâtı, KKTC, Doğu Akdeniz