Türkiye`de kullanılan selektörlerin işlevsel özellikleri ve aerodinamik esaslı ayırmanın temel parametreleri üzerine bir çalışma

ÖZDOKTORA TEZTÜRK YE'DE KULLANILAN SELEKTÖRLER N ŞLEVSELÖZELL KLER VE AEROD NAM K ESASLI AYIRMANIN TEMELPARAMETRELER ÜZER NE B R ÇALIŞMASongül GÜRSOYÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTARIM MAK NALARI ANAB L M DALIDanışman : Prof. Dr. Emin GÜZELYıl: 2005, Sayfa: 187Jüri : Prof. Dr. Emin GÜZELProf. Dr. Tunç ÖZCANProf. Dr. Yusuf KIRTOKYrd. Doç. Dr. Ahmet NCEYrd. Doç. Dr. Abdullah SESS ZBu çalışmada, Türkiye'de tohum temizleme ve sınıflandırma makinelerinin kullanıldığı veüretildiği işletmelerde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunların çözümüne yönelik temel verilerinoluşturulması amaçlanmıştır. Bu amaçla, anket çalışmaları ve imalatçılar ile birebir karşılıklıgörüşmeler yapılmıştır. Anket çalışmalarından elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucundakarşılaşılan temel sorunların başında tohum temizleme makinelerinin temizleme etkinlikleri vekapasitelerinin düşüklüğünün geldiği görülmüştür. Ayrıca, tohum temizleme makinelerinin imalatı,seçimi ve kullanımı sırasında o bölgedeki yetiştirilen ürünlerin fiziksel özelliklerinin göz önündebulundurulmasının çok önemli olduğu sonucuna varılmıştır.Buradan hareketle Güneydoğu Anadolu Bölgesi için geliştirilip tescil edilmiş olan altıbuğday, iki arpa, iki mercimek ve iki nohut olmak üzere toplam 12 ürün çeşidinin bazı fiziksel veaerodinamik özellikleri saptanmıştır.Yürütülen anket çalışmalarının değerlendirilmesi sonucunda seçilen iki farklı tip tohumtemizleme makinesi (hem eleklerden önce ve hemde eleklerden sonra hava kanalının yerleştirildiğiithal tohum temizleme makinesi ve hava kanalının vibro-motorlu eleklerden sonra yerleştirildiği yerliyapım tohum temizleme ve sınıflandırma makinesi)'indeki ön temizleme ünitelerinin farklı hava akımhızlarındaki ayırma etkinlikleri, tohum kayıp oranları, iş verimleri incelenmiş ve değerlendirilmiştir.Bu amaçla, fiziksel ve aerodinamik özellikleri belirlenmiş olan ürün çeşitlerinden Fırat-93 (buğday),Şahin-91 (arpa), Fırat-87 (mercimek), ILC-482 (nohut) deneme materyali olarak kullanılmıştır.Elde edilen sonuçlara göre, her iki tohum temizleme makinesinde de hava hızındaki artışlabirlikte yabancı maddelerin ayrılma oranlarında artışın meydana geldiği görülmüştür. Fakat, aynızamanda aspirasyon ortamındaki tohum kayıp oranı da artmıştır. Bu kayıp oranının yerli yapımtohum temizleme makinesinde daha fazla olduğu belirlenmiştir. Ancak, ithal tohum temizlememakinesinde hava hızındaki artış, üst elekteki tohum kayıp oranında azalma meydana getirmiştir. Alteleğin ayırma etkinliğinin yerli yapım tohum temizleme ünitesinde, aspirasyon ortamının ayırmaetkinliğinin ise ithal ön temizleme ünitesinde daha yüksek olduğu saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Tohum, Fiziksel özellikler, Aerodinamik, Temizleme etkinliği, tohum kaybıI