Türkiye'de metal işkolunda yer alan otomotiv sektöründe 2000 yılı sonrası gerçekleşen işçi direnişlerinin değerlendirilmesi: Bursa Oyak Renault ve Tofaş direnişleri

Genel olarak işçilerin; ekonomik, sosyal hak ve çıkarlarını korumak amacıyla geçici bir süre topluca iş bırakma durumu olarak tanımlanan grev; işçi sınıfının içinde bulunduğu olumsuz çalışma koşullarının değiştirilmesi ya da bazı talep ve şartlarının işverence yerine getirilmesi için işverene karşı uyguladıkları bir baskı aracıdır. Dünya'da işçi kesiminin işverene karşı haklarını korumak amacıyla grev yapma hakkının, yasalarca güvence altına alınmasının ikinci dünya savaşı sonrası olduğu görülmektedir. Ancak; ülkemizde ise işçi kesimine grev hakkının uzun bir süre tanınmadığı ve nihayetinde 1961 Anayasası ile birlikte, 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu'nu düzenlenerek; işçilere, grev hakkının tanındığı görülmektedir. Grev hakkının düzenlemesi ile ülkemizde işçi hareketleri de yaygınlaşmaya başlamıştır. Özellikle; gerek ihracat gerekse istihdam açısından ülke ekonomisinde önemli bir konuma sahip olan metal sektöründe, işçi eylemleri artmaya başlamış ve 1970'li yıllarda işçi ve işveren arasında yoğun mücadeleler yaşanmıştır. İşçi tarihi açısından önemli grev hareketliliklerine ev sahipliği yapmış olan bu sektörde, en son 2015 yılında Bursa OYAK Renault ve Tofaş fabrikalarında, grev olarak bilinen ancak; gerçekte grev değil de bir "işçi direnişi" baş göstermiştir. Bu çalışmada da 2015 yılında Bursa OYAK Renault ve Tofaş fabrikalarında meydana gelen işçi direnişi ele alınarak; bu direnişin, hem ülke ekonomisi üzerindeki hem de işçiler üzerindeki etkilerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırmanın birinci ve ikinci bölümünde, literatür taraması yapılarak, birinci bölümde, grev kavramı, grev türleri ve grev hakkının gelişimi hakkında kısa bir bilgi verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise imalat sanayi içerisinde metal işkolunun yeri incelenerek çalışma ilişkileri hakkında bilgilere yer verilmiş ve 2000 yılı sonrasında metal işkolunda görülen grev ve eylemler incelenmiş ve eylemlerin genel etkilerinden bahsedilmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümü olan uygulamalı kısmında mülakat tekniği ile sendika ve işçilerle yapılan görüşmeler ışığında yaşanan direnişin nedenleri ve sonuçları ile ilgili bilgilere yer verilerek durum analizi yapılmıştır. Anahtarkelimeler: Grev, Metal İşkolu, OYAK Renault, Tofaş