Türkiye'de metropoliten siyasal liderlik

Küreselleşmeyle birlikte dünyada ulusal ve yerel ölçekte birçok değişim yaşanmaktadır. Ekonomik, sosyal, kültürel ve mekânsal bütünleşme desteklenmekte, bu anlamda gerçekleştirilen değişimler ulusal ve yerel kavramların da yeniden tanımlanmasını gerekli kılmaktadır.Yönetişim, sermaye birikimi sürecinin aksamadan sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla ortaya atılmış siyasal bir program adıdır. Yönetişimin, içinde barındırdığı katılım, hesap verilebilirlik, hukuka uygunluk gibi ilkeler ve sunmuş olduğu çok aktörlü ortaklaşa yönetim yapısı, kavramı cazip kılarak Türkiye'de de kabulünü kolaylaştırmıştır. Küreselleşmeyle eşdeğer zamanda gelişen yerelleşme kavramı yönetişim anlayışıyla bütünleşerek yerel yönetim sisteminde de dönüşümü gerekli kılmıştır.Türkiye'de de önem kazanan yerelleşme kavramı yerel demokrasinin güçlendirilmesi, hizmetlerin en yakın yerel birim tarafından sağlanması ve yerel dinamiklerin harekete geçirilmesi olarak tanımlanmakta ve çeşitli yasal değişikliklerle desteklenmektedir. Hareketliliğin en çok yaşandığı, bu nedenle de küresel pazara eklemlenmenin daha kolay gerçekleşebileceği mekânlar olarak metropoliten alanlar dünyada olduğu gibi Türkiye'de de büyük önem arz etmektedir. Metropoliten alan yönetimlerini niteleyen 5216 sayılı yasada yerel yönetişim anlayışı benimsenmekte ve büyükşehir belediyelerine daha kapsamlı yetki ve kaynak devrini öngörmektedir.Yeni kamu yönetimi anlayışıyla geliştirilen yasal düzenlemeler stratejik planlama kavramını da yönetim sistemimize sokmuştur. Metropoliten alan yönetiminden sorumlu olan Büyükşehir Belediye Başkanları, yapılan yasal düzenlemelerle çeşitli yetki ve kaynaklarla donatılmakta ve kent yönetiminde yönetişimin etkisiyle beliren çok aktörlü yönetimin sorunsuz gerçekleşmesi, ortaya çıkan karmaşık yapıyı istikrarlı ve işler hale getirebilmesi için stratejik planlama yetkisi kendisine verilmektedir. Söz konusu yetki ve kaynak devri, son tahlilde yürütmenin başı olarak belediye başkanlarının bireysel olarak güçlenmesine hizmet etmektedir. Bir anlamda, bu başkanlar yerelde yeni bir hegemonik merkezi temsil eder hale gelmekte ve metropoliten siyasal liderler olarak belirmektedirler.Çalışmada Büyükşehir Belediye Başkanlarının 5216 sayılı yasa ile değişen ve güçlenen konumları incelenerek, mevcut stratejik planlardaki etkileri değerlendirilmektedir. Yapılan incelemede stratejik plan oluşturma ve uygulama yetkisi kendisine verilen Büyükşehir Belediye Başkanlarının stratejik planlar bağlamında ve yönetişim etkisiyle Türkiye'de zaten güçlü olan metropoliten siyasal liderlik özelliklerinin daha da güçleneceği öngörülmektedir.Bu anlamda stratejik planlar hem yerel yönetim sistemindeki dönüşümü sergileyen birer belge hem de Büyükşehir Belediye Başkanlarının siyasal liderliklerini güçlendirecek materyaller olarak küresel pazara eklemlenmede araç niteliği taşımaktadırlar.Anahtar kelimeler: Yönetişim, yerelleşme, stratejik planlama, büyükşehir belediyeleri, metropoliten liderlik.