Türkiye'nin Balkanlara yönelik kültürel diplomasi faaliyetleri: Stratejik kamu diplomasisi için bir model

Bir ülkenin kültürü, evrensel değerler taşıdığında ve o ülkenin politikaları diğer devletlerin paylaştığı değerlere ve çıkarlara hizmet ettiğinde, yarattığı çekicilik sebebiyle, arzu edilen sonuçları elde etme imkânını arttırır. Bu bağlamda kültür politikaları bir ülkede kültür ve kültür varlıklarının korunması ve geliştirilmesi için devlet kuruluşlarının, bakanlıkların, yerel yönetimlerin, sivil toplum örgütlerinin, vakıfların, derneklerin, üniversitelerin kültür alanlarında izledikleri politikalara denir. Kültürel diplomasi ise kültürel bir ürünün hedef kitleye uygun olarak tanıtılması eylemidir. Bu bağlamda kültürel diplomasi, bir aktörün kültürel kaynaklarını, ürünlerini ve başarılarını yurt dışında tanıtarak ve kültürel iletişimi kolaylaştırarak uluslararası ekonomik, siyasi, sosyal ilişkileri etkileme ve/veya geliştirme amacını taşır. Kültürün uluslararası ilişkilerde oynadığı hayati rolden dolayı, günümüzde kültürel diplomasi her zamandakinden daha fazla tartışılmaktadır. Bu da kültürün sahip olduğu birleştirici özelliklerinden ve insani değerlerinden kaynaklanmaktadır. Bu noktalardan hareketle bu tez, Türkiye'nin kültürel diplomasi faaliyetlerinin oluşturulması, koordinasyonu, verilen mesajların hedef kitlelere iletilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi aşamaları ile Türkiye'deki kamu diplomasisi kurumlarının etkinliğinin nasıl artırılması üzerine odaklanmıştır. Çalışmanın hedefi, küreselleşen dünyada iletişim alanındaki gelişmelerin de etkisiyle uluslararası ilişkilerde sert gücün (siyasi, askeri ve ekonomik güç) tek başına belirleyici faktör olmadığını, bunun yanında ülkelerin diğer toplumların kamuoyları nezdindeki imaj ve algılarının pek çok konuda siyasi, askeri ve ekonomik güçten daha fazla avantaj sağlayabildiğini ortaya koymaktır. Bu bağlamda çalışmanın amacı Türkiye'nin kültürel diplomasi faaliyetleri çerçevesindeki politikalarını, ilgili kurumların görüş ve önerilerinden alınan geri bildirimlerle incelemek, tartışmak ve bir model önerisi ortaya koymaktır. Bu amaçtan hareketle çalışmada Türkiye'nin kültürel diplomasi faaliyetleri için en verimli topraklardan biri olan Balkanlardaki faaliyetler hedef bölge olarak incelenmiş ve Türkiye'nin kültürel diplomasisi için uygulaması gereken model ve politikalar önerilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde diplomasi ve kamu diplomasisi tanımları yapılmış, bu kavramların tarihsel gelişimi, yeni dünya düzenindeki yerleri, yumuşak güç kavramı ve bu kavramın kullanım alanları, ülkelerin imaj yönetimleri ve stratejik iletişim yönetimi incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde kamu diplomasinin bir tamamlayıcısı olan kültürel diplomasi ele alınmıştır. Bu bölümde kültür ve kültürel diplomasi kavramları, araçları ve uygulamaları tanımlanmış, dünyada kültürel diplomasinin gelişimi ve modelleri incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünün ilk kısmına Türkiye'nin kültür yapısı ve özellikleri, kamu diplomasisinin aktörleri incelenmiş, ikinci kısmında ise Balkanların uluslararası politikadaki yeri, Türkiye'nin Balkanlara yönelik kültürel diplomasi faaliyetleri kurum bazlı ele alınmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünün ilk kısmında Türkiye'nin kültür diplomasisini yürüten kurumlarla yapılan mülakatlar analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Analizlerden elde edilen genel sonuca göre Türkiye'nin kamu diplomasisinin bağımsız bir kurum tarafından yönetilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda bu bölümün ikinci kısmında Türk kamu diplomasisi için bir model önerisi sunulmuş, sonuç bölümünde ise bu modelin uygulanmasındaki avantaj ve dezavantajlar tartışılmış ve Türkiye için kültür diplomasisini geliştirici önlemler sıralanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kültür, Kamu Diplomasisi, Kültürel Diplomasi, Yumuşak Güç, İmaj, Ulusal Çıkar, Propaganda.