Türkiye'nin modernleşme serüveninde bir simge: Şapka inkılȃbı

Türkiye'de modernleşme çalışmaları Osmanlı Devleti'nin 18. yy ıslahat hareketlerine kadar dayanmaktadır. Osmanlı döneminde başlayan modernleşme çalışmaları Osmanlı aydınlarını genel olarak üç görüş etrafında toplamıştır. Birinci görüş Osmanlı'da modernleşme hareketleri gerçekleştirilirken geleneklere bağlı kalınarak bilim ve teknikteki yeniliklerin alınması gerektiğini savunurken, ikinci görüş batı medeniyetini bir bütün olarak görmüş, batının hem geleneklerini hem de tekniğini birlikte alarak modernleşmeyi savunmuştur. Üçüncü görüş ise her türlü modernleşmeyi yanlış bularak her alanda geleneklerin korunmasını istemiştir. Cumhuriyet döneminde ikinci görüşe sahip aydınlar ülke siyasetine egemen olmuş ve batılılaşmayı tepeden inmeci bir şekilde uygulamaya başlamışlardır. Hedeflenen muasır medeniyet için öncelikle Osmanlının; siyasi, idari, hukuki sistemleri başta olmak üzere eğitimden kültür ögelerine kadar her alandaki uygulamalar ortadan kaldırılmış, yerine batı tarzı usuller getirilmiştir. Batılılaşma kapsamında getirilen usullerden biri de şapka inkılâbıdır. Kılık kıyafet inkılâbı kapsamında tamim edilen şapka giyme mecburiyeti ciddi tartışmalara, protestolara ve yargılanmalara sebep olmuştur. Bu çalışma ile Türkiye'nin modernleşme sürecinde adeta bir simge olan şapka ve onun arka plânındaki Batılılaşma süreci analiz edilecektir.