Türkiye'nin Ortadoğu ülkeleriyle ilişkileri: Normatif bütünleşme arayışının yükselişi ve düşüşü

Bu tez, 2002-2014 yıllarını kapsayan Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) hükümetleri döneminde Türkiye'nin Ortadoğu ülkeleriyle ilişkilerini incelemektedir. Bu doğrultuda ilişkilerin bir süre gelişim seyri izlediğini, daha sonra bu gelişim seyrini ilişkilerde kopuşun takip ettiğini tespit etmektedir. Bunun da AK Partili karar alıcılar tarafından ortaya konan ve Türkiye ile bölge ülkeleri arasında kolektif kimlik inşası hedefiyle normatif bütünleşme arayışında olan kimlik atfının bölgedeki muhatapları tarafından kabul veya reddedilmesi durumunun ve bu sırada kurulan etkileşimlerin bir sonucu olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Bunun için de uluslararası ilişkiler kuramlarından bilimsel realist Sosyal İnşacılık teorisinden, süreç ve içerik analizi tekniklerinden ve örnek olay çalışmasından yararlanmaktadır. Bu tez ilk olarak Türkiye'nin, Ortadoğu ülkeleriyle ilişkilere dair geçmiş tecrübeler doğrultusunda, kendine bölge ülkelerini mühim ötekiler olarak gördüğü ve kendine dair kanaatlerini dikkate alıp onlara yönelik davranışlarını buna göre belirlediği yeni bir kimlik atfında bulunduğunu ortaya koymaktadır. Ardından bu kimlik atfı bölgedeki muhatapları tarafından kabul gördüğü sürece de normatif bütünleşmeye yönelik, kolektif kimliğin nedensel mekanizmalarını harekete geçiren etkileşimler kurduğu aktif bir bölge politikası yürütebildiğini ortaya çıkarmaktadır. Ancak Türkiye'nin, yeni kimlik atfının gördüğü kabulü yitirmesi sonucunda normatif bütünleşme imkanını kaybettiğini göstermektedir. Tüm bu kimlik atfı ve etkileşimlere dair sürecin, Türkiye'nin bölge ülkeleriyle ilişkilerinin kültürel niteliği üzerinde de etkiler doğurduğunu ortaya koymaktadır.