Türkiye'nin toplumsal değişim sürecinde aydınların 1960 darbesine bakış açısı

Bu çalışma Türk ordusunun 27 Mayıs 1960 tarihinde bir darbe ile yönetime el koymasından sonraki süreçte Türk aydının tutumunu incelemektedir. Çalışmayla Türk demokrasinin ilk defa kesintiye uğratıldığı 1960 Darbesinde aydın tavrının çeşitli yönleriyle ortaya konulmasıyla ülke demokrasisinde aydınlarını oynadığı rolleri belirleyecek bir zemin oluşturmak amaçlanmaktadır. Cumhuriyet dönemi Türkiye'sinde hükümete karşı yapılan ilk gayrimeşru hareket olarak tarihe geçen 27 Mayıs 1960 darbesi, siyasal kültürün olgunlaşmadığı bir dönemde silahlı kuvvetler tarafından yapılan bu müdahale, sonraki dönem alışkanlıklarının yolunu açmıştır. 27 Mayıs sonrasında askeri, bürokrat ve aydınların tüm toplumu baskı ve şiddet yoluyla tepeden inmeci bir anlayışla değiştirebileceği inancına sahip olması sürecin getirdiği bir diğer sorundur. Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde aydın ve darbe kavramları üzerinde durularak Türk aydını ve Türkiye'de yaşanan darbeler çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. Çalışma ikinci bölümünde Demokrat Parti ve ülkeyi darbeye götüren süreç hakkında bilgi verilmiştir. Aynı bölümde Demokrat Parti iktidarı sürecinde ordu ve siyaset ilişikleri ile 1960 İhtilali'nde basının tutumu üzerinde durulmuştur. Üçüncü ve son bölümde ise devrin aydınlarının devrin siyasi olaylarına yaklaşımları ana hatlarıyla değerlendirildikten sonra; aydınlar sol görüşlü aydınlar ve sağ görüşlü aydınlar başlıkları altında Türk aydınlarının darbeye bakışı isim ele alınmıştır. 1960 darbesinde aydınların görüşleri, Türk aydınının devletle olan ilişkisi ve bağlılığı bakımından ele alınmış ve o dönem aydınları darbeye nasıl baktıklarının sosyolojik çerçevesi çizilmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Aydın, 27 Mayıs, darbe, sol görüşlü aydınlar, sağ görüşlü aydınlar